شعله هاي سرد (بررسی حسادت در قرآن و حدیث) - سروش، محمد علی - الصفحة ١٤٤

ثَلاثَةٌ لا يُعْذَرُ الْمَرْءُ فيها : مُشاوَرَةُ ناصِعٍ و مُداراةُ حاسِدٍ وَ التَّحَبُّبُ إلَى النّاسِ . [١] مرد را از سه چيز، گريزى نيست: مشاوره با نصيحت كننده، مدارا با حسود، و دوستى با مردم. مدارا، از نظر معنا به «رِفق» نزديك است؛ زيرا مدارا به معناى نرمى، ملايمت در رفتار، حسن معاشرت با مردم و تحمّل ناگوارى و آزار آنهاست. احاديث فراوانى در ستايش مدارا و فوايد دنيوى و اخروى آن رسيده است. از جمله، پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مى فرمايد: ثَلاثٌ مَنْ لَمْ يَكُنْ فيه، لَمْ يَتِمَّ لَهُ عَمَلٌ : وَرَعٌ يَحْجُزُهُ عَنْ مَعاصِى اللّه ِ ، وَ خُلْقٌ يُدارى بِهِ النّاسَ ، وَ حِلْمٌ يَرُدُّ بِهِ جَهْلَ الْجاهِلِ . [٢] سه چيز است كه اگر در كسى نباشد، عملش تمام نمى گردد: ورعى كه وى را از گناه باز دارد، اخلاقى كه با آن با مردم مدارا كند، و حلمى كه با آن، نابخردى سبُك سران را دفع كند. پيامبر خدا در جاى ديگر، « مدارا با مردم » را در رديف انجام دادن واجبات مى شمرند: إنّا مَعاشِرَ الأَنْبِياءِ أُمِرْنا بِمُداراةِ النّاسِ كَما أُمِرْنا بِأَداءِ الْفَرائِض. [٣] ما پيامبران به مدارا با مردم، مأمور گشته ايم، چنان كه به انجام دادن واجبات مأمور گشته ايم. گاهى انسان با اشخاصى مواجه مى شود كه از روى حسادت، رفتارى ناشايست از خود نشان مى دهند و گاهى حسادت، آنان را وا مى دارد كه در هنگام معاشرت با ديگران، رفتارى را از خود بروز دهند كه به ديگران زيان مى رساند. سخن در اين است كه در مواجهه با اين افراد، انسان چه رويه اى را بايد پيش بگيرد؛ زيرا اگر انسان در برابر كسى كه در حقّ او دشمنى و يا كوتاهى و بى ادبى مى كند، بخواهد همانند او رفتار كند، كار به درگيرى و برخورد مى انجامد و با همان مشكلى مواجه مى شود كه