امام على عليه السلام مى فرمايد : قَدْرُ الرَّجُلِ عَلى قَدْرِ هِمَّتِهِ . [١] ارزش هر كس ، به مقدار همّت اوست. كسى كه استقلال و اعتماد به نفْس داشته باشد، براى حلّ مشكلات، در انتظار ديگران نمى نشيند؛ بلكه با همّت عالى و اراده آهنين، وارد ميدان عمل مى شود و تا به هدف نرسد، دست از كوشش و فعاليت بر نمى دارد. امام سجّاد عليه السلام مى فرمايد: رَأيْتُ الْخَيْرَ كُلَّهُ قَد اِجْتَمَعَ فى قَطْعِ الطَّمَعِ عَمّا فى اَيْدِى النّاسِ . [٢] تمام خوبى ها در اين [خصلت] جمع است كه انسان به ديگران چشم طمع نداشته باشد. امام صادق عليه السلام مى فرمايد: وَالْيَأْسُ مِمّا فى أَيْدِى النّاسِ ، عِزُّ لِلْمُؤْمِنِ . [٣] عزّت (بزرگى) مؤمن ، در اين است كه از آنچه در دست مردم است، نااميد باشد. امّا مردمانِ بى استقلال و ضعيف النفْس كه به خويشتن اعتماد ندارند و خويش را كوچك و ناتوان مى شمارند، خود را در برابر مشكلات زندگى مى بازند و جرئت كوشش و مبارزه را از دست مى دهند. چنين افرادى از كارهاى دشوار و قبول مسئوليت ها فرار مى كنند و با منفى بافى و يأس، زمينه بروز و يا شكلگيرى حسادت را فراهم مى كنند.

٢. كار و مسئوليت پذيرى

دانش و كار، تمدّن كنونى را به وجود آورده و بشر را به اين عظمت رسانيده است . پيشرفت هر فرد و در پىِ آن، پيشرفت هر جامعه، به مقدار كار و كوششى است كه

[١] نهج البلاغة ، حكمت ٤٤ .[٢] الكافى ، ج ٢ ، ص ١٤٨ .[٣] همان ، ج ٢ ، باب «الاستغناء عن الناس» ، ح١ .