ثَلاثٌ لازِماتٌ لأُِمَّتى : سُوءُ الظَّنِّ وَ الْحَسَدُ وَ الطِّيَرَةُ . فَإِذا ظَنَنْتَ ، فَلا تَحَقَّقْ وَ إِذا حَسَدْتَ فَاسْتَغْفِرِ اللّه َ ، وَ إِذا تَطَيَّرْتَ فَامْضِ. [١] سه چيز است كه امّت من هميشه آنها را دارند : سوء ظن ، حسد و فال بد . [ راه خلاصى از آنها ، اين است : ] هنگامى كه سوء ظن داشتى ، تحقيق نكن و هنگامى كه حسادت ورزيدى ، استغفار كن و هنگامى كه فال بد زدى ، از آن بگذر (به آن ترتيب اثر نده) .

٢. ترس از خداوند

امام على عليه السلام مى فرمايد: مَنِ اتَّقى قَلْبُهُ لَمْ يَدْخُلْهُ الْحَسَدُ . [٢] كسى كه قلبش تقواى الهى داشته باشد، حسد داخل آن قلب نمى شود.

٣. دعا و استمداد از خداوند

امام سجّاد عليه السلام در صحيفه سجّاديه مى فرمايد: اَللّهُمَّ إِنّى أَعُوذُبِكَ مِنْ هَيَجانِ الْحِرْصِ ، وَ سورة الْغَضَبِ وَ غَلَبَةِ الْحَسَدِ. [٣] بار خدايا! به تو پناه مى برم از حرص و آز و تندى غضب و خشم و تسلّط حسد و رشك . در اين دعا، امام سجّاد عليه السلام از غلبه حسد، به خداوند پناه مى برد. در پناهندگى، دو چيز نهفته است: درك ضعف خود ، و آگاهى از قدرت ديگرى. و اگر درك ضعف، بدون آگاهى از قدرت باشد، اضطرار و حيرت پيش مى آيد، نه پناهندگى. در انسان به هنگام غلبه حسد، ضعف وجود دارد و اين ضعف، داراى ابعادى

[١] كنز العمّال، ج ١٦، ص ٢٧، ح ٤٣٧٨٨.[٢] غرر الحكم، ح ٨٠٠٢ .[٣] صحيفه سجّاديه، دعاى هشتم (دعا براى پناهجويى از ناخوشايندها و بداخلاقى و بدكردارى) .[٤] انبياء ، آيه ٣٧ .[٥] معارج ، آيه ٢٠.[٦] معارج، آيه ١٩.[٧] معارج ، آيه ٢١ .[٨] صحيفه سجّاديه ، دعاى بيست و دوم (دعا به هنگام سختى و رنج) .[٩] الخصال ، ص ٣٢٩ ، ح ٢٤ .