١٩٦٧١.الإمامُ الصّادقُ عليه السلام : لَمّا بَعثَ اللّه ُ عَزَّ و جلَّ هُودا عليه السلام أسلَمَ لَهُ العَقِبُ مِن وُلدِ سامٍ ، و أمّا الآخَرونَ فقالوا: مَن أشَدُّ مِنّا قُوّةً ؟! فاُهلِكوا بالرِّيحِ العَقيمِ ، و أوصاهُم هُودٌ و بَشَّرَهُم بصالِحٍ عليه السلام . [١]

كلام في قصّة هود عليه السلام :

١ ـ عادٌ قوم هود عليه السلام :

هؤلاء قومٌ من العرب من بشرِ ما قبل التاريخ كانوا يسكنون الجزيرة ، انقطعت أخبارهم و انمحت آثارهم لا يحفظ التاريخ من حياتهم إلاّ أقاصيص لا يطمأنُّ إليها ، و ليس في التوراة الموجودة منهم ذكر . و الذي يذكره القرآن الكريم من قصّتهم هو أنّ عادا ـ و ربّما يسمّيهم عادا الاُولى (النجم : ٥٠) و فيه إشارة إلى أنّ هناك عادا ثانية ـ كانوا قوما يسكنون الأحقاف [٢] من شبه جزيرة العرب (الأحقاف : ٢١) بعد قوم نوح (الأعراف : ٦٩) . كانت لهم أجساد طويلة (القمر : ٢٠ ، الحاقّة : ٧) و كانوا ذوي بسطة في الخَلق (الأعراف : ٦٩) اُولي قوّة و بطش شديد (فصّلت: ١٥، الشعراء: ١٣٠) و كان لهم تقدّم و رُقيّ في المدنيّة و الحضارة ، لهم بلاد عامرة و أراضٍ خصبة ذات جنّات و نخيل و زروع و مقام كريم (الشعراء و غيرها) ، و ناهيك في رُقيّهم و عظيم مدنيّتهم قوله تعالى في وصفهم : «أ لَم تَرَ كَيفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعادٍ * إرَمَ ذاتِ العِمادِ * الّتي لَم يُخلَقْ مِثْلُها في البِلادِ» . [٣] لم يزل القوم يتنعّمون بنعمة اللّه حتّى غيّروا ما بأنفسهم ، فتعرّقت فيهم الوثنيّة و بنَوا بكلّ رِيع آيةً يَعبثون ، و اتّخَذوا مصانع لعلّهم يخلدون ، و أطاعوا طغاتهم المستكبرين ، فبعث اللّه إليهم أخاهم هودا يدعوهم إلَى الحقّ و يرشدهم إلى أن يعبدوا اللّه و يرفضوا الأوثان و يعملوا بالعدل و الرحمة (الشعراء : ١٣٠) فبالغ في وعظهم و بثّ النصيحة فيهم ، و أنار الطريق و أوضح السبيل ، و قطع عليهم العذر ، فقابلوه بالإباء و الامتناع ، و واجهوه بالجحد و الإنكار ، و لم يؤمن به إلاّ شرذمة منهم قليلون ، و أصرّ جمهورهم علَى البغي و العناد ، و رموه بالسفه و الجنون ، و ألحّوا عليه بأن ينزِّل عليهم العذاب الذي كان ينذرهم و يتوعّدهم به ، قال : «إنّما العِلْمُ عِندَ اللّه ِ و اُبلّغُكُم ما اُرْسِلْتُ بهِ و لِكنّي أراكُمْ قَوْما تَجْهَلونَ» . [٤] فأنزل اللّه عليهم العذاب ، و أرسل إليهم الريح العقيم ما تذر من شيء أتت عليه إلاّ جعلته كالرميم (الذاريات : ٤٢) ريحا صرصرا في أيّام نَحِسات سبع ليالٍ و ثمانية أيّام حُسوما فتَرى القوم فيها صرعى كأنّهم أعجاز نخل خاوية (الحاقّة : ٧) و كانت تنزِع الناس كأنّهم أعجاز نخل منقعر (القمر : ٢٠) . و كانوا بادئ ما رأوه عارضا مُستقبِلَ أوديتهم استبشروا و قالوا : عارِضٌ مُمطِرنا ! و قد أخطؤوا ، بل كان هو الذي استعجلوا به : ريح فيها عذاب أليم تدمّر كلّ شيء بأمر ربِّها ، فأصبحوا لا يُرى إلاّ مساكنهم (الأحقاف : ٢٥) ، فأهلكهم اللّه عن آخرهم و أنجى هودا و الذين آمنوا معه برحمة منه (هود : ٥٨) .

١٩٦٧١.امام صادق عليه السلام : هنگامى كه خداوند عزّ و جلّ هود را برانگيخت، بازماندگان از فرزندان سام در برابر او سر تسليم فرود آوردند.بقيه گفتند : از ما قوى تر كيست؟! پس، به وسيله بادى سترون هلاك شدند و هود [نيز ]پيروان خود را سفارش كرد و به آمدن صالح عليه السلام بشارت داد.

سخنى درباره سرگذشت هود عليه السلام :

١ ـ عاد، قوم هود عليه السلام :

عاد، قومى عرب و از انسان هاى ما قبل تاريخ بودند كه در [شبه ]جزيره [عربستان ]سكنا داشتند و اخبار و آثارشان از ميان رفته و تاريخ از زندگى آنها جز افسانه هايى غير قابل اعتماد چيز ديگرى ثبت نكرده است و در تورات موجود نيز ذكرى از ايشان نيست. آنچه قرآن از سرگذشت اين قوم ذكر مى كند، اين است كه عاد ـ و گاهى هم از آنها به نام عاد نخستين ياد مى كند (نجم / ٥٠) كه اين خود نشان مى دهد قوم دومى هم به نام عاد وجود داشته است ـ قومى بوده اند كه بعد از قوم نوح (اعراف / ٦٩) در اَحقاف [٥] واقع در شبه جزيره عربستان سكونت داشته اند (احقاف / ٢١). اين قوم مردمانى بلند قامت (قمر/ ٢٠؛ الحاقّه / ٧) و تنومند (اعراف / ٦٩) و پر قدرت و پر سطوت بوده اند (فصّلت / ١٥؛ شعراء / ١٣٠) و تمدّن و فرهنگى پيشرفته و مترقى داشته اند و داراى شهرهايى آباد و زمين هايى سرسبز و حاصلخيز و باغستان ها و نخلستان ها و مزارع و مسكن هاى آبرومند بوده اند (شعراء و ديگر سوره ها).درباره پيشرفت و تمدن بزرگ آنها همين بس كه خداى متعال در وصف ايشان مى فرمايد : «آيا نديده اى كه پروردگار تو با قوم عاد چه كرد؟ با اِرَم كه ستون ها داشت؟ و همانند آن در هيچ شهرى ساخته نشده بود». قوم عاد همچنان از نعمت هاى خداوند برخوردار بودند، تا آنكه اخلاق و رفتارشان تغيير كرد و بت پرستى در ميانشان ريشه دوانيد و بر فراز هر بلندى به بيهودگى بُرجى بر آوردند و بدين پندار كه جاويدان خواهند ماند، كوشك ها ساختند. پس خداوند نيز هم تبار ايشان هود را به سوى آنان فرستاد تا به سوى حق دعوتشان كند و به پرستش خدا و كنار گذاشتن بت پرستى و عمل به عدالت و مهربانى ارشادشان نمايد (شعراء / ١٣٠). هود با تمام توان در راه پند و اندرز آنان كوشيد و راه را برايشان روشن و آشكار ساخت و راه عذر و بهانه را بر آنان بست. امّا آنها در برابر او به سرپيچى و امتناع برخاستند و به جحد و انكار روى آوردند و جز شمارى اندك كسى به او ايمان نياور�� و اكثريت ايشان بر سركشى و عناد اصرار ورزيدند و هود را به نادانى و ديوانگى متهم ساختند و با اصرار از وى خواستند تا عذابى را كه ايشان را از آن مى ترساند و وعده مى دهد نازل سازد. هود در جواب گفت : «علم، تنها نزد خداست و من پيامى را كه براى آن فرستاده شده ام به شما ابلاغ مى كنم ولى من شما را مردمى نادان مى بينم». آن گاه، خداوند بر ايشان عذاب نازل كرد و بادى خشك و عقيم فرستاد كه بر هرچه مى وزيد، چون استخوان مرده اش مى كرد (ذاريات / ٤٢) بادى سخت در هفت شب و هشت روز كه روزهاى شومى بود. اين باد چنان ريشه كنشان كرد كه آن قوم را مى ديدى كه چون ريشه هاى نخلِ فرو افتاده در باد، مى غلتيدند (حاقّه / ٧). باد آنها را چنان از جا مى كَند كه گويى ريشه هاى بركنده نخلند (قمر/ ٢٠). قوم عاد، اولين بار كه ديدند ابرى پيدا شد و رو به دره هايشان آورد، خوشحال شدند و گفتند : اين ابر بر ما باران خواهد باراند، ولى اشتباه كردند. بلكه آن همان چيزى بود كه به شتاب خواهانش بودند. بادى بود كه در خود عذابى دردآور داشت و همه چيز را به امر پروردگار خود نابود مى كرد و چنانشان كرد كه جز خانه هاى آنان چيزى به چشم نمى خورد (احقاف / ٢٥). بدين ترتيب، خداوند تا آخرين نفرشان را هلاك كرد و هود و كسانى را كه به او ايمان آورده بودند،با لطف و رحمت خود، نجات داد (هود / ٥٨).

[١] كمال الدين : ١٣٦/٥ .[٢] الأحقاف : جمع حِقْف : من الرمل، و العرب تسمّي الرمل المعوّج حقافا ... ، و الأحقاف المذكور في الكتاب العزيز وادٍ بين عُمان و أرض مهرة ، قال ابن إسحاق : رمال فيما بين عُمان إلى حضرموت ، و قال قتادة الأحقاف : رمال مشرفة علَى البحر بالشحر من أرض اليمن . و قال الضحّاك : الأحقاف جبل بالشام . (معجم البلدان : ١/١١٥) .[٣] الفجر : ٦ ـ ٨ .[٤] الأحقاف : ٢٣ .[٥] اَحْقَاف : جمع «حقف» است به معناى شنزار پست و بلند. و احقاف كه در قرآن ذكر شده وادى اى است ميان عمان و سرزمين مهره. و به قولى : از عمان است تا حضرموت كه ريگستانى است مشرف بر دريا در «شمر». ضحاك گفته است : احقاف كوهى است در شام (مراصد الاطلاع) ـ نقل از پاورقى الميزان في تفسير القرآن.