الگوى مصرف از نگاه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٨ - پنج فرق اسراف و تبذير

پنج. فرق اسراف و تبذير

پيش از اين، توضيح داديم كه «اسراف»، به معناى تجاوز از حد اعتدال در هر كار است؛ امّا «تبذير» از ريشه «بذر»، به معناى پاشيدن دانه است. هنگامى كه اين واژه، در مباحث اقتصادى به كار مى‌رود، به معناى مصرف كردن مال، به صورت غير منطقى و نارواست. معادل كلمه «تبذير» در فارسى، «ريخت و پاش» است.

برخى از لغت‌شناسان، در تبيين فرق ميان اسراف و تبذير گفته‌اند:

الإسرافُ تَجاوُزُ الحَدِّ في صَرفِ المالِ، وَ التَّبذيرُ: إتلافُهُ فى غَيرِ مَوضِعِهِ، فَهوَ أعظَمُ مِنَ الإسرافِ، وَ لِذا قالَ تَعالى: «إِنَّ الْمُبَذِّرِينَ كانُوا إِخْوانَ الشَّياطِينِ»[١].[٢]

اسراف، به معناى گذشتن از حدّ، در صرف مال است، و تبذير، اتلاف مال در غير محلّ آن است، پس تبذير از اسراف، بدتر است، و به همين جهت، خداى متعال فرموده است: «همانا تبذير كنندگان برادران شياطين‌اند».

بنا بر اين، «تبذير»، عبارت است از مصرف كردن مال در جايى كه نبايد مصرف شود، هر چند اندك باشد و بر اين اساس، تبذير، نوعى اسراف شمرده مى‌شود، چنان كه در برخى از روايات، به اين مطلبْ تصريح شده است:

إنَّ التَّبذيرَ مِنَ الإسرافِ.[٣]

[١] اسرا: آيه ٢٧.

[٢] معجم الفروق اللغويّة: ص ١١٤.

[٣] ر. ك: ح ١٢٨.