اخلاق اطلاعاتی - الهامى نيا، على اصغر و همکاران - الصفحة ٦٧ - ٣ افراد لا ابالى

بيگانه، ترديد برانگيز است و مى‌تواند سوژه اطلاعاتى قرار گيرد و برعكس، حسن ظن در اين گونه موارد، خامى و سادگى است. همين طور اگر جوّ محلّه، شهر يا زمانه‌اى قابل اعتماد نباشد، نبايد با ناپختگى بدانها خوشبين بود و كارهايشان را توجيه و حمل برصحّت كرد. امام كاظم(ع) مى‌فرمايد:

اِذٰا كٰانَ الْجَوْرُ اغْلَبَ مِنَ الْحَقِّ لَمْ يَحِلَّ لِاَحَدٍ انْ يَظُنَّ بِاَحَدٍ خَيْراً حَتّٰى يَعْرِفَ ذٰلِكَ مِنْه. [١]

وقتى ستم بر حق غلبه داشته باشد، روا نيست كسى به كسى گمان نيك ببرد، مگر اينكه به خوبى او يقين كند.

بر اين اساس، سوء ظن به گروهها، افراد و جريانهاى مشكوك، نه تنها ممنوع نيست، بلكه ضرورى و واجب است و همۀ فعاليتها و موضعگيريهاى آنان را بايد به ديدۀ ترديد نگريست، مگر در قضايايى كه دليل قطعى بر صداقت آنها يافت شود. امير مؤمنان(ع) دو سوى قضيه را طى سخنى حكيمانه چنين تشريح مى‌كند:

هرگاه صلاح و نيكى بر روزگار و اهلش سايه افكند و انسان به‌كسى كه از او رسوايى سر نزده، بدگمان شود، به او ستم كرده است و اگر (برعكس) فساد و تباهى زمانه و اهلش را فراگرفته باشد و كسى به ديگرى، خوش گمان شود، فريب خورده است. [٢]