اخلاق اطلاعاتی - الهامى نيا، على اصغر و همکاران - الصفحة ٦٢ - حيطۀ كاربردى

كه «يقين» ١٠٠% نشانگر واقع است و ترديد در آن راه ندارد، ولى «ظن» تا حد ٩٩% مى‌تواند انسان را به واقع نزديك كند و او را به مرز يقين برساند و مى‌توان گفت: بسيارى از «ظنها» مقدمۀ يقين است. از اين رو، امير مؤمنان(ع) آن را معيار خرد دانسته و فرموده است:

ظَنُّ الْاِنْسٰانِ ميٖزٰانُ عَقْلِهِ. [١]

گمان انسان، اندازه‌گرِ خرد اوست.

و در سخنى ديگر، ظن درست را از عادات خردمندان شمرده است:

اَلظَّنُّ الصَّوٰابُ مِنْ شِيَمِ اولِى الْاَلْبٰابِ. [٢]

بدين سبب مى‌بينيم كه بسيارى از فرضيه‌هاى علمى از طريق ظن به‌واقعيت پيوسته است، سياستمداران و اقتصاد دانان، بر مبناى ظن، برنامه‌ريزى مى‌كنند، راه به دست آوردن بسيارى از احكام دينى، ظن است، پيمانها و قراردادهاى اجتماعى، بيشتر بر اساس ظن منعقد مى‌شود. همچنين داد و ستدها، فعاليتهاى روزانه و بيشترين حجم كارهاى فردى و اجتماعى، بر اساس ظن انجام مى‌گيرد و كارهاى اطلاعاتى و امنيتى نيز بخشى از آن است.

حيطۀ كاربردى

چنان كه ياد شد، ظن - خوب باشد يابد - نقش اساسى در زندگى آدمى دارد، ولى منظور از طرح آن در اين سلسله دروس، تبيين آن از بُعد