اصول اعتقادات اهل سنت - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٩٦

«شايسته است كه به جاى دليل عقلى، دلايل سمعى مورد توجه قرار گيرد زيرا خبر حشر و بازگشت روح به جسم از ناحيه شخصى صادق و راستگو اعلان شده است؛ از اين جهت جاى هيچ گونه ترديدى باقى نمى‌ماند. علاوه بر آن نصوص قرآن به گونه‌اى است كه بيشتر آنها قابل توجيه و تأويل نيست. روايات فراوانى نيز نسبت به معاد وارد شده است.» وى سپس مى‌نويسد: «براى پديد آمدن چيزى دو امر لازم است، يكى قابليت و ديگر فاعليت و هر دو امر درباره موجوداتى كه معدوم و نيست شده‌اند صادق است زيرا تمام ممكنات براى وجود پيدا كردن علاوه بر قابليت، پديدآورنده‌اى دارند كه در آغاز نيز آنها را آفريد و او خدايى است قادر و توانا.» «١» قرآن كريم امكان زنده شدن و حيات اخروى را يك امر عادى معرفى نموده است: «وَ ضَرَبَ لَنامَثَلًا وَ نَسِىَ خَلْقَهُ قالَ مَنْ يُحْيِى الْعِظامَ وَ هِىَ رَميمُ قُلْ يُحْييهَا الَّذى‌ نْشَأَها اوَّلَ مَرَّةٍ» «٢» براى ما مثالى زد در حالى كه آفرينش خود را فراموش كرد. گفت: اين استخوانهاى پوسيده را چه كسى زنده مى‌كند؟ (اى رسول ما) بگو آن خدايى كه اول بار آنها را آفريد. برخى از آيات مسأله معاد را با دگرگونيهاى اصول اعتقادات اهل سنت ١٠١ ح - شفاعت ..... ص : ١٠٠ آفرينش انسان مقايسه نموده است: يا ايُّهَا النَّاسُ انْ كُنْتُمْ فى‌ رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَانَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَ غَيْرِ مُخَلَّقَةٍ» «٣» اى مردم اگر درباره برانگيختن خود در قيامت (و قدرت خدا بر حشر) شك داريد، (بدانيد كه) شما را نخست از خاك آفريديم، آن گاه از نطفه سپس از خون بسته و سپس از پاره‌اى گوشت تصوير گرفته يا تصوير نگرفته. در اين زمينه آيات فراوانى وجود دارد كه به همين اندازه بسنده مى‌كنيم.