اصول اعتقادات اهل سنت - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣٦
غزالى، امام فخر رازى، علامه تفتازانى، سيد شريف، قاضى بيضاوى، شاه ولى اللَّه هندى و قاضى ثناء اللَّه در كتب و رسائل خود اين مسأله را به براهين عقليه و نقليه ثابت كردهاند.
بيضاوى در ذيل آيه حيات شهدا مىنويسد:
اين آيه دلالت دارد كه ارواح شهدا غير از بدن آنهاست و بعد از مرگ و جود دارند و صاحب درك و شعور هستند و جمهور صحابه و تابعين بر اين نظر مىباشند. «١»
و در ذيل آيه: «فَالْمُدَبِّراتِ امْراً» مىنويسد: مانند ملائكه و ارواح مؤمنان كه اگرچه مسكن آنها اعلى عليين است ولى با قبر خود نيز تعلق كامل دارند.
رئيس غير مقلدين (ابن قيم) مىنويسد: از آثار متواتر و اجماع ثابت است كه مردگان، زائر ان را مىشناسند و از صداى آنان خوشحال مىشوند. «٢»
امام سيد على مىنويسد:
«روايات و اخبار دلالت دارد كه هرگاه كسى به زيارت اهل قبور برود، شخص زيارت شونده آگاه شده و سخن او را مىشنود و با او انس مىگيرد و جواب سلام او را مىدهد.» «٣»
ابن ابىالدنيا در كتاب «القبور» و امام بيهقى در كتاب «شعب الايمان» از عايشه و ابوهريره و ابن عباس (رضى اللَّه عنهم) روايات فراوانى را نقل مىكنند كه هرگاه كسى نزد قبر مرده خود مىرود، آن مرده او را مىشناسد و از آواز او خشنود مىگردد و جواب سلام او را مىدهد.
پيامبر (ص) فرمود: هرگاه به مقبره مسلمانان رسيديد بگوييد: «السلام عليكميااهل القبور» اگر آنها را شعور نمىبود، رسول مقبول (ص) ما را به خطاب جمادات مأمور ن
اصول اعتقادات اهل سنت ٤١ شرك در عبادت ..... ص : ٣٢
مىفرمود.
حافظ ابن حجر در فتاواى خود مىنويسد: ارواح مؤمنان در جايگاهى به نام علييّن و ارواح كفار در مكانى به نام سجّين قرار دارند و هر يك از ارواح، نوعى اتصال معنوى با جسد خويش دارند؛ و ارواح مؤمنان اجازه تصرّف را [نيز] دارند. از اين جهت سرور عالم (ص) ارشاد فرموده است كه اگر در صحرايى مشكلى براى شما پيش آمد و ياور و