اصول اعتقادات اهل سنت - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٩٤

مرگ را نمى‌چشند. روايات مختلفى مؤيّد اين نظر است. از آن روايات استفاده مى‌شود كه ارواح غيرمؤمنان در عذاب و ارواح مؤمنان در نعمت مى‌باشد و حق همان است كه مرگ نفوس همان جدايى از اجسادشان است نه انعدام و نابودى.» «١» ج- سؤال و جواب و عذاب قبر از معتقدات مسلمانان، مسأله سؤال و جواب و عذاب در قبر است. در شرح مواقف چنين مى‌نويسد: زنده شدن مردگان در قبرشان و سؤال منكر و نكير و عذاب قبر براى كافر و فاسق، همه اينها در نزد ما حق است و پيشينيان امت اسلامى پيش از ظهور خلاف بر آن اتفاق داشته‌اند؛ هر چند افرادى مانند ضراربن عمر و بيشتر متأخرين از معتزله آن را انكار كرده‌اند و برخى مانند جبّايى و فرزندش گفته‌اند: مقصود از نكير و منكر ملائكه نيست بلكه چيزى است كه از كافر در هنگام سؤال صادر مى‌شود. «٢» ابن قيّم مى‌گويد: رسول خدا ما را در اين مسأله از سخنان مردم بى‌نياز فرموده؛ زيرا آن حضرت به بازگشت ارواح در قبر تصريح فرموده است. «٣» حال بايد ديد كه آيا عذاب قبر فقط جسمانى است يا روح را هم شامل مى‌شود؟ ابن قيّم مى‌نويسد: «ابن تميّه گفته است: اتفاق اهل سنت بر اين است كه عذاب و نعمت بر نفس و بدن وارد است. گروهى ديگر گفته‌اند: در عالم برزخ تنها ارواح عذاب مى‌بينند ولى در روز قيامت روح و بدن هر دو عذاب مى‌شوند.» «٤» * ديدگاه شيعه همان است كه شيخ صدوق در اعتقادات فرموده است: