اصول اعتقادات اهل سنت - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٦٧

معناى لغوى عصمت: عصمت در لغت به معنى منع و امساك است. «١» «لاعاصِمَ الْيَوْمَ مِنَ امْرِ اللَّهِ» يعنى چيزى نيست كه از دستور خداوند حفظ و نگهدارى نمايد. همچنين آيه «وَ اللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ» و خداوند تو را از گزند مردم حفظ مى‌كنذ. معناى اصطلاحى عصمت: اشاعره مى گويند: منظور از عصمت انبيا آن است كه خداوند گناه را در آنان خلق نمى‌كند. در نتيجه درپى معصيت نمى‌روند؛ «٢» ولى حكما و فلاسفه، عصمت را حالتى درونى و ملكه‌اى مى‌دانند كه از گناه و عصيان جلوگيرى مى‌كند و معتزله عصمت را يك نوع لطف از جانب خداوند مى‌دانند. «٣» * از ديدگاه شيعه، عصمت يعنى پاكى از گناهان و معاصى صغيره و كبيره. برخى از متكلمان عصمت را توفيق لطف و اعتصام معنى كرده‌اند. در هر صورت عصمت به اين معنا نيست كه فرد قدرت، بر كارهاى ناپسند ندارد بلكه ضمن داشتن قدرت، در پى گناه نمى‌رود. مراتب عصمت: عصمت داراى جهات مختلفى است كه بطور مختصر به آن اشاره مى‌كنيم: ١- عصمت از نظر عقيده، چه قبل از بعثت يا بعد از آن. ٢- عصمت در تلقى و دريافت وحى و رساندن آن؛ به عبارت ديگر، پيامبران الهى بايد وحى را بدون كم و زياد دريافت نمايند و در اختيار مردم بگذارند. ٣- عصمت از نظر گفتار و كردار؛ پيامبران بايد گفتار و كردار شان مطابق حق و دور از لغزش و خطا باشد. عصمت در موارد فوق قطعى و مورد اتفاق است؛ البته تنها اختلافى كه وجود دارد در مورد عصمت در كردار است، در مواردى كه به وحى و تبليغ مربوط نباشد، به تعبير ديگر رفتار وكردارى كه مستند به وحى نباشد. امام‌ابوحنيفه مى‌گويد: «پيامبران‌از تمام گناهان، كبيره و صغيره، مصون و معصوم هستند.»