اصول اعتقادات اهل سنت - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٤٥
دلايل نقلى اگر از جهت دلالت بر معنى، قطعى نباشد بلكه در حدّ احتمال و گمان باشد مانند دليل جسميت، صورت و جوارح، هرگز نمىتواند با دلايلى كه از نظر دلالت قطعى و محكم است معارضه كند، لذا واجب است محتملات را بر قطعيات و محكمات حمل كنيم و بر فرض اينكه با ادّله قطعى معارضه كند بايد ادّله نقلى محتمل را توجيه و تأويل كنيم، بنابراين اگر در آيهاى فوقيّت نسبت به خداوند متعال اطلاق كرده است مقصود، تعالى و بزرگى و عظمت اوست نه فوقيت در مكان و همچنين در باره آمدن خداوند مقصود آمدن امر و دستور اوست و مقصود از حديث «خلق آدم على صورته» در صفات از قبيل علم و قدرت و رحمت و مقصود از «يد» قدرت است و مقصود از «وجه» ذات اوست. «١»
* ديدگاه شيعه در باره صفات سلبى و آيات صفات.
شيعه به پيروى از امامان معصوم (ع)، خداى متعال را از تمام اوصاف و ويژگيهاى جسمانيات و ممكنات پاك و منزه مىداند و مىگويد هيچ چيزى مانند خدا نيست و او داراى حدود و نهايت نيست، با حواس قابل درك نيست، چيزى بر او احاطه ندارد، بلكه بر همه چيز احاطه دارد. امّا صفاتى كه در برخى از آيات از قبيل، استواء بر عرش، يد، وجه، و ... ذكر شده به حكم برهان عقلى و ادله ادبى، بصورت كنايى استعمال شده است. «٢»
٢- صفات ثبوتى: صفاتى هستند كه ذات حق بدانها توصيف مىشود مانند: قدرت، علم، حيات، سميع بودن و بصير بودن.
روشنترين راه براى اثبات صفات ثبوتى، نظم و هماهنگى جهان آفرينش است؛ زيرا همانطور كه وجود هر پديدهاى گواهى بر وجود پديد آورنده آن دارد، خصوصيات و ويژگيهاى پديدهها، ما را به صفات پديد آورنده آن راهنمايى مىكند و گواهى مىدهد پديد آورنده هستى داراى صفات نقص مانند جهل، نادانى و ناتوانى نمىباشد. «٣»
صفات ثبوتى خداوند عبارتنداز:
١- قدرت: مقصود اين است كه خداى متعال بر هر چيزى تواناست، اگر خواسته باشد انجام مىدهد و اگر خواسته باشد رها مىكند؛ چنانكه در قرآن فرموده است: