* ديدگاه شيعه به پيروى از امامان معصوم (ع) اين است كه «لاجبر و لا تفويض بل امر بين الامرين» نه مانند جبريها كه نقش انسان را بطور كلى نفى مى‌كنند و نه مانند تفويضى ها كه نقش خدا را انكار كرده‌اند، بلكه راه سومى است؛ بدين معنى كه هر دو در پديد آمدن عمل دخالت دارند. توضيح مطلب اين كه انسان مانند ساير مخلوقات، تمام هستى و از جمله شان فاعليت آن، قيام بذات حق تعالى دارد و همواره از مشيت و عنايت خداوند كمك و امداد مى‌شود. اراده و قدرت خدا بطور مستقيم به افعال بشر تعلّق نمى گيرد (مانند افعال تكوينى) تا جبر لازم بيايد بلكه به قدرت و اراده انسان تعلق مى گيرد و از طرفى خداوند انسان را در بكار بردن و استفاده از قدرت و اراده خود در جهت انتخاب اعمال مختار و آزاد آفريده است. پس طبق اين بيان، نه جبر لازم مى‌آيد نه اختيار. على (ع) در پاسخ فردى كه از توحيد و عدل پرسش نمود فرمود: توحيد اين است كه خدا را به وهم و پندار نياورى و عدل اين است كه خدا را متهم نكنى بر اعمال بندگانش و كسى كه بگويد كه خدا قدرت ندارد و تمامى اعمال به اراده خودشان مى‌باشد، خدا را به ناتوانى و عجز متهم كرده است. از آنچه بيان شد نزديكى نظر متأخرين اهل سنت به ديدگاه شيعه نيز روشن گرديد. «١»