اصول اعتقادات اهل سنت - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣١

فصل سوّم مراتب و اقسام شرك‌ توحيد و شرك از واژه‌هاى متضادند و اگر توحيد خالص نباشد، شائبه شرك وجود دارد و در برابر اقسام توحيد، اقسام شرك خودنمايى مى‌كند؛ بدين شرح: شرك در ذات‌ شرك ذاتى نقطه مقابل توحيد ذاتى است و مقصود از آن اعتقاد به چند اصل قديم و مستقل و بى نياز از يكديگر است. برخى از ملت‌هاى گذشته جهان را چند پايه‌اى و چند اصلى مى‌دانسته‌اند ولى اين‌گونه عقيده در بين گروهها و فرق اسلامى وجود نداشته و ندارد. شرك در صفات‌ نقطه مقابل توحيد صفاتى، شرك صفاتى است، به اين معنى كه معتقد شود صفات خداوند، زايد و جداى از ذاتش باشد. از ديدگاه معتزله، آنچه اشاعره در توحيد صفات به آن معتقدند موجب شرك مى‌شود؛ زيرا قائل به كثرت صفات و مغايرت آن با ذات مى‌باشند. و از مصاديق شرك صفاتى اعتقاد به شبيه بودن صفات خداوند با صفات پديده‌ها و اجسام است كه در بحث صفات به آن خواهيم پرداخت. شرك در ربوبيّت‌ اعتقاد به وجود ارباب متعددى غيراز خدا در تدبير امور جهان موجب شرك در ربوبيّت مى‌شود. البته اعتقاد به توحيد ربوبى لازمه اش آن نيست كه اسباب و وسائط را بطور كلى منكر شويم؛ زيرا در قرآن كريم برخى از افعال را به اسباب نسبت مى‌دهد؛ مانند اينكه ميراندن را به رسولان و ملائكه نسبت مى‌دهد. همچنين زنده كردن و شفا