اصول اعتقادات اهل سنت - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٠٢
«در روز قيامت چهار گروه داراى مقام شفاعت هستند:
م ملائكه، پيامبران، علما و پداران براى فرزندان و بالعكس». «١»
در بحث نشانههاى قيامت همين مطالب در تأليفات شيعيان نيز آمده جز اينكه حضرت مسيح را جزو ياران و مأمومان مهدى عليه السلام مىشمارند و قسط و عدل به دست امام مهدى عليه السلام حاكم مىشود.
و اما بهشت و دوزخ را هم اكنون مخلوق مىدانند «٢»
و شفاعت را براى پيامبر صلى اللَّه عليه و آله و امامان اهل بيت عليهم السلام و مؤمنان نيكوكار در حق مؤمنان گناهكار و مرتكب كبيره ثابت مىدانند. «٣»
ى- آيا ثواب و عقاب فضل الهى است يا استحقاق؟
معتزله مىگويند انسان در اثر عمل استحقاق ثواب يا عقاب پيدا مىكند، ولى اشاعره ثواب را از فضل الهى و عقاب را از عدل او مىدانند ولى هيچكدام را بر خدا واجب نمىشمرند. آنان بر مدعاى خود دلايل زير را ارائه مىدهند.
١- در گذشته بيان كرديم كه چيزى بر خدا واجب نيست از جمله ثواب نيكوكاران و عقاب بدكاران.
٢- انسان هر چند طاعتش فراوان باشد، توان سپاسگزارى از همه نعمتهاى خدا را نخواهد داشت؛ بنابراين استحقاق عوضى بر طاعتها پيدا نخواهد كرد.
٣- اگر ثواب و عقاب از باب استحقاق باشد، بايد از كسى كه تمام عمرش را در طاعت سپرى كرده و در نهايت كافر گرديده، ثواب و از كسى كه عمرش را در معصيت خدا سپرى كرده و در آخر ايمان آورده عقاب ساقط نشود. «٤»
معتزله نيز بر مدعاى خود دلايل زير را ارائه دادهاند:
١- تكليف به معناى مشقت است و الزام به مشقّت بدون سود و نفع كه همان ثواب است، ظلم مىباشد و خداوند تعالى از ظلم منزّه است.