اين خبر غيبى آن حضرت، پس از تاريخ از ديدگاه قرآن و نهج‌البلاغه ١٥٢ منابع و ماخذ مدتى به‌وقوع پيوست و مردم شاهد غرق شدن آن بودند. به گفته مورخان و شارحان نهج‌البلاغه، شهر «بصره» پس از امير مؤمنان عليه السلام در اثر طغيان خليج فارس دو بار غرق شده است:
١- در زمان القادر باللّه.
٢- در زمان القائم باللّه. «١» ابن ابى‌الحديد مى‌نويسد: هنگام غرقِ بصره تنها مسجد جامع بصره مانند سينه پرنده ديده مى‌شد. «٢» ماهيّت معاويه‌ حضرت امير مؤمنان عليه السلام اوضاع سياسى و اجتماعى مسلمانان را بازگو مى‌كند و ظاهر شدن يكى از حاكمان مستبدى را كه در رأس حكومت قرار مى‌گيرد و باوى به دشمنى ظاهرى و باطنى مى‌پردازد، پيشگويى و به برخى از صفات وى اشاره مى‌كند:
«أَما انَّهُ سَيَظْهَرُ عَلَيْكُمْ بَعْدى‌ رَجُلٌ رَحْبُ الْبُلْعُومِ، مُنْدَحِقُ الْبَطْنِ، يَأْكُلُ ما يَجِدُ وَ يَطْلُبُ ما لا يَجِدُ فَاقْتُلوُهُ وَ لَنْ تَقْتُلُوهُ، الا وَ انَّهُ سَيَأْمُرُكُمْ بِسَبّى‌ وَالْبَرائَةِ مِنّى‌» «٣» آگاه‌باشيد، پس‌از من مردى برشما پيروز مى‌گرددكه داراى گلوى گشاد و شكم برآمده است. هرچه پيدا كند مى‌خورد و هرچه پيدا نكند مى‌جويد، بكشيد او را! [هر چند] هرگز نخواهيد كشت.
بدانيد كه شما را دستور خواهد داد كه مرا دشنام دهيد و از من تبرّى بجوييد.
در تعيين اين شخص كه با صفات حيوانى توصيف شده اختلاف نظر است آنچه كه معروف و مورد تأييد محقّقان و برخى از شارحان نهج‌البلاغه، همانند ابن ابى الحديد و ...
است مقصود از آن، معاوية بن ابى‌سفيان است زيرا وى به پرخورى و داشتن شكم بزرگ معروف بوده در حدى كه در آخر غذا مى‌گفت: «سفره را برداريد، به خدا سوگند سير نشدم بلكه خسته شدم» و اين صفت پست وى در اثر نفرين حضرت پيامبر صلى الله عليه و آله در مورد او،