درس شانزدهم پيشگويى‌هاى تاريخى در قرآن و نهج‌البلاغه (١)
آموزشها، طرحها، پندها، خبرها، قصّه‌ها و حكمتهاى قرآن و نهج‌البلاغه، به زمان نزول، عصر جاهلى و يا به تاريخ گذشته اختصاص ندارد بلكه هر يك از آنها، در مواردى سخن از آينده نيز به ميان آورده و حقايقى را پيشگويى نموده است كه آنها را در مجموع به دو قسمت عمده مى‌توان تقسيم كرد:
١- پيشگوييهايى كه تاكنون يا محقّق نشده يا بتدريج در حال تحقّق است.
٢- پيشگوييهايى كه بخش عظيمى از آنها در حوزه قرآن كريم، در زمان خود پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله يا اندكى پس از وى به كرسى حقيقت نشسته است و تنها در زمان نزول قرآن، يا مدّتى پس از آن پيشگويى محسوب مى‌شده و بعدها در بستر تاريخ آرميده و از مسائل مهمّ تاريخى گشته است.
آينده‌نگرى نهج‌البلاغه نيز چنين است يعنى برخى از آنها چند سال پس از صدور آن و در زمان خود على ابن ابى طالب عليه السلام تحقق يافت. برخى بعد از دهها سال و برخى ديگر در طول چند قرن به‌وقوع پيوست.
آينده نگرى و پيش‌بينى‌هاى قرآن و نهج‌البلاغه، چه از نوع اول، چه از نوع دوم، اختصاص به بُعد خاصّى ندارد بلكه داراى ابعاد مختلف و آفاق گسترده است كه هر كدام بايد بطور مستقل مورد بحث و بررسى قرار گيرد؛ چرا كه برخى از آنها در بُعد نظامى و سياسى است «١» برخى مربوط به اوضاع پيروان آيين‌هاى يهود و مسيحيّت است «٢» و برخى ديگر بُعد جامعه‌شناسى دارد و آينده را از نظر سياسى و اجتماعى و چگونگى‌