تاريخ از ديدگاه قرآن و نهجالبلاغه - وفا، جعفر - الصفحة ١٢٨

ب- آزمايش مردم:
آزمايش از ديگر سنتهاى تاريخى و اجتماعى است. اين موضوع كه با تعبيراتى چون «فتنه» و «بلاء» آمده، در موارد زيادى مطرح شده است و در دو صورت فردى و اجتماعى قابل بررسى است بدين معنا كه خداوند گاهى شخصى را مى‌آزمايد تا قدرت روحى، ظرفيّت، سپاسگذارى يا ناسپاسى او روشن شود:
«وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَىْ‌ءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجوُعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْامْوالِ وَ الْانْفُسِ وَ الَّثمَراتِ وَ بَشِّرِ الصَّابِرينَ» «١» به يقين همه شما را با چيزى از ترس، گرسنگى و كاهش در مالها و جانها و ميوه‌ها آزمايش مى‌كنيم؛ و بشارت ده به استقامت كنندگان! گاهى امتحان الهى در سطح گسترده و براى يك قوم، گروه و ملتى مطرح مى‌شود:
«قالَ فَانَّا قَدْ فَتَنَّا قَوْمَكَ مِنْ بَعْدِكَ وَ اضَلَّهُمُ السَّامِرِىُّ» «٢» «فرمود: ما قوم تو را بعد از تو آزموديم و سامرى آنها را گمراه ساخت.» و نيز مى‌فرمايد:
«وَ لَقَدْ فَتَنَّا قَبْلَهُمْ قَوْمَ فِرْعَوْنَ وَ جاءَهُمْ رَسوُلٌ كَريمٌ» «٣» و ما پيش از اينها قوم فرعون را آزموديم و رسول بزرگوارى به سراغشان آمد.
ج- هدف از آزمايش:
خداوند از گذشته و آينده، ظاهر و باطن افراد و جوامع آگاه است و با امتحان كردن و يا امتحان نكردن انسانها نه بر علمش افزوده مى‌شود و نه مشكلى به وجود مى‌آيد بلكه هدف خداوند اين است كه با آزمايش، استعداد، شايستگى و توانمندى افراد را براى خودشان آشكار سازد تا آنها را براى پذيرش تعليمات دينى آماده نمايد.