تاريخ از ديدگاه قرآن و نهجالبلاغه

تاريخ از ديدگاه قرآن و نهجالبلاغه - وفا، جعفر - الصفحة ٨٥

«وَاتَّقُوا فِتْنَةً لا تُصيبَنَّ الَّذينَ ظَلَمُوا مِنْكُمْ خاصَّةً» «١» و از فتنه‌اى كه فقط به كسانى از شما كه ستم كرده‌اند نمى‌رسد [بلكه ستم ناكردگان را نيز در برمى‌گيرد] بترسيد.
تشابه تاريخ‌ حوادث تاريخى تشابه زيادى به هم دارند و در حقيقت داراى يك ماهيّت هستند.
اين نكته را با دقّت در آيات قرآن، مى‌توان به دست آورد. از جمله حضرت شعيب خطاب به قوم خود مى‌گويد:
«وَ يا قَوْمِ لا يَجْرِمَنَّكُمْ شِقاقى‌ انْ يُصيبَكُمْ مِثْلُ ما اصابَ قَوْمَ نُوحٍ اوْ قَوْمَ هُودٍ اوْ قَوْمَ صالِحٍ وَ ما قَوْمُ لُوطٍ مِنْكُمْ بِبَعيدٍ» «٢» اى قوم من: ستيزه‌جويى با من شما را به آنجا نكشاند كه همانند آنچه به قوم نوح يا قوم هود يا قوم صالح رسيد، به شما هم برسد و قوم لوط از شما دور نيست.
در اين آيه، دو اصل از اصول ثابت تاريخ مطرح شده است: يكى نزول عذاب بر مخالفان انبيا؛ دوم تشابه سرنوشتهاى مجرمان و تناسب گناه و مجازات. جمله «وَ ما قَوْمُ لُوطٍ مِنْكُمْ بِبَعيدٍ» بيانگر اين نكته مى‌باشد: از يك‌سو ميان قوم لوط كه در تاريخ از ديدگاه قرآن و نهج‌البلاغه ٩٠ ٣ - آتشى از غيب ص : ٨٩ سرزمين سدوم [منطقه‌اى از فلسطين‌] مى‌زيستند و ميان قوم شعيب كه در نزديكى سرزمين «مدين» زندگى مى‌كردند فاصله‌اى نبود و در حقيقت بر سر راه اينها بودند. «٣» و از نظر زمانى هم باز فاصله زيادى نبود چرا كه فاصله زمانى ميان آنها كمتر از سه قرن بود «٤» و چندان دور نبود كه تاريخشان به دست فراموشى سپرده شده باشد. امّا از نظر عمل هرچند ميان انحرافات اخلاقى قوم لوط و انحرافات اقتصادى قوم شعيب فرق بسيار بود ولى هردو در توليد فساد در جامعه و به‌هم ريختن نظام اجتماعى و از ميان بردن فضائل اخلاقى و اشاعه فساد با هم شباهت داشتند. «٥»