نقاط استراتژيك جهان - جهان بین، اسماعیل - الصفحة ٨٢
ارتباط با اين مراكز به وجود آمد.
پرتغاليها دراين هجوم، پيشتاز بودند. پادشاه پرتغال به دنبال اطّلاع از نتيجه گزارشهاى هيأتهايى كه از طريق خشكى به مصر و خليج فارس و هندوستان رفته بودند، دستور اعزام ناوگان بزرگى به فرماندهى «واسكود و گاما» به خليج فارس را در سال ١٤٩٧ (م) صادر كرد. ناوگانهاى جديدى بعد از بازگشت «واسكود وگاما» براى تحت سلطه در آوردن تجارت بين آسيا و اروپابه منطقه اعزام شدند. آنها، غارت، تجاوز و نابود كردن كشتيها و بندرها توانستند بتدريج بر منطقه تسلّط يابند.
اسپانيا نيز در همين زمان با هجوم خود بر راههاى دريايى، سعى در رقابت با كشور پرتغال داشت. با صدور بيانيّه «پاپ» در سال ١٤٩٣ (م) كه به «فرمان تقسيم» معروف شد، تمام آمريكاى شمالى و مركزى و قسمت عمده آمريكاى جنوبى را به اسپانيا و ساير سرزمينهاى شرقى با انضمام تمام آفريقا به پرتغال واگذار شد. «١» دولت پرتغال در سال ١٥٠٦ براى تسلّط بر درياى احمر و خليج فارس، ناوگانى بزرگ به فرماندهى «آلبوكرك» به اقيانوس هند اعزام كرد. «آلبوكرك» بعد از غلبه بر فرمانداران ايرانى عمان و مسقط، جزيره هرمز «٢» را مورد هجوم قرار داد، شيخ هرمز كه خود تابع دولت مركزى ايران بود، مجبور به امضاى قراردادى ننگين شد. نتايج اين تسليم عبارت بود از:
١- جدا شدن جزيره هرمز از حيطه اقتدار ايران.
٢- تضعيف شديد قدرت نظامى و اقتصادى ايران.
٣- تسلّط پرتغاليها بر نتگه هرمز و تجارت منطقه.
٤- خسارت تاجران ايرانى و عرب به دليل گسسته شدن سيستم تجارى بين آسياى جنوبى باخاورميانه و خاور نزديك.