نقاط استراتژيك جهان - جهان بین، اسماعیل - الصفحة ١٢١
«مصطفى كمال پاشا» معروف به «آتاترك»، كه رهبرى تركهاى غربزده و غيرمذهبى را در دست داشت، پس از جنگ در اين كشور به قدرت رسيد. پس از روى كارآمدن آتاترك، شهر قسطنطنيه و تنگهها كه در سالهاى آخر جنگ جهانى اول به تصرف نيروهاى متفقين درآمده بود، به اين كشور باز پس داده شد. نام قسطنطنيه در سال ١٩٣٠ به «استانبول» تغيير يافت و كنترل تنگهها نيز به موجب «معاهده مونترو» به كشور تركيه سپرده شد. «١» اهميت استراتژيكى همان طورى كه در بررسى سابقه تاريخى تنگههاى بسفر و داردانل ملاحظه شد، اين گذرگاههاى آبى از زمانهاى بسيار دور مورد توجه قدرتهاى بزرگ جهانى قرار داشته و به منظور تسلط بر آنها جنگهاى متعددى به وقوع پيوست. علت همه اين جنگها و كشمكشها، موقعيت بسيار حساس و استراتژيك اين تنگهها بود. اين تنگهها از يكسو محل اتصال دو قاره آسيا و اروپا و از سوى ديگر تنها راه دسترسى كشورهاى حوزه درياى سياه به آبهاى آزاد مىباشد. «٢» با شكلگيرى امپراتورى عثمانى در ابتداى قرن چهاردهم ميلادى، اهميت استراتژيك تنگههاى بسفر و داردانل جلوه بيشترى پيدا كرد. تسلط اين امپراتورى بر شهر قسطنطنيه و تنگههاى مزبور موجب شد تا ارتباط بين اروپا و آسيا قطع شود. وقوع جنگ جهانى اول و قرارگرفتن كشورهاى روسيه، انگلستان و فرانسه در يك جبهه مشترك عليه آلمان و اتريش، موجب شد تا مسأله كنترل تنگهها براى متفقين به صورت امرى حياتى درآيد.
اين امر از آنجا ناشى مىشد كه ناوگان درياى سياه روسيه تنها با عبور از اين تنگهها