درس پنجم: موقعيت سياسى خليج فارس‌ منظور از موقعيت سياسى در اين درس، وضعيت سياست و حكومت و همچنين روابط سياسى كشورهاى منطقه خليج فارس مى‌باشد. از آنجا كه بررسى موقعيّت سياسى به اين مفهوم، مستلزم بيان ويژگى عمومى كشورها و سپس ويژگيهاى اختصاصى هر يك از آنهاست، ابتدا خصوصيات عمومى كشورهاى عرب منطقه خليج فارس و جمهورى اسلامى ايران را برشمرده، سپس سياست و حكومت كشورهاى همجوار خليج فارس به اختصار مورد بررسى قرار مى‌گيرد.
ويژگيهاى مشترك سياسى كشورهاى عربى خليج فارس‌ ١- عرب بودن: مردم كشورهاى خليج فارس بجز ايران از نژاد عرب بوده و هر كدام از اين كشورها خود را جزو جهان عرب به حساب مى‌آورند.
٢- قبيله‌اى و سنتى بودن حكومت: حكومت در اين كشورها (بجز عراق) بنابرتأكيدى كه قانون اساسى آنها بر آن دارد، به شكل قبيله‌اى و سنّتى اداره مى‌شود. به همين دليل، آل صباح در كويت، آل سعود در عربستان، آل نهيان در امارات، آل خليفه در بحرين، آل ثانى در قطر و آل تيمور در عمان بطور موروثى حكومت مى‌كنند؛ «١» حتّى بيشترين مسؤولين اين كشورها از نزديكان و بستگان اميران مى‌باشند.
٣- سلطنتى بودن حكومت: حكومت در اين كشورها (بجز عراق) به شكل سلطنتى واميرنشينى است. «٢»