خلاصه‌ از زمانى كه انسان بر دريا مسلط شد و دريانوردى رواج يافت، خطوط حمل و نقل دريايى و گذرگاههاى آبى اهميت ويژه‌اى پيدا كرد.
قدرت‌هاى دريايى در هر عصرى بر آن بودند تا سلطه خود را بر گذرگاههاى حساس و گلوگاههاى آبى تحكيم بخشيد.
كانال سوئز از مهم‌ترين گذرگاههاى آبى جهان است كه در سال ١٨٦٩ در خاك مصر حفر شد و درياى مديترانه را به درياى سرخ متصل كرد. اين كانال از نظر حمل و نقل نسريع نيروهاى نظامى و كالاهاى بازرگانى به منطقه خاورميانه و حمل نفت از اين منطقه به مغرب زمين، داراى اهميّت بسيار است.
كانال پاناما در سال ١٩١٤ در كشور پاناما حفر شد. هدف از احداث اين كانال، ايجاد ارتباط بين اقيانوس اطلس و اقيانوس آرام بود. اين كانال توسط آمريكايى‌ها احداث شد و كنترل آن تا سال دوهزار در اختيار اين كشور خواهد بود.
با نگاهى كوتاه به نقاط استراتژيك جهان، حضور قدرت‌هاى بزرگ جهانى را در همه آنها مشاهده مى‌كنيم. اين مسأله همواره براى كشورهايى كه در حاشيه اين مناطق مى‌زيسته‌اند، مشكلاتى را به وجود آورده است.
پرسش‌ ١. علت اهميت گذرگاههاى آبى را تشريح كنيد.
٢. ابعاد اهميت استراتژيكى كانال سوئز را بنويسيد.
٣. مشخصات كانال پاناما و موقعيت جغرافيايى آن را بيان كنيد.
٤. كشف نفت در منطقه خاورميانه، چه تحولى در وضعيت كانال سوئز ايجاد كرد.