نقاط استراتژيك جهان - جهان بین، اسماعیل - الصفحة ١١٨
تنگه بسفر، درياى سياه را به درياى مرمره وصل مىكند. عرض اين تنگه بين ششصد تا دوهزار متر و طول آن در حدود (٢٩ كيلومتر) هفده مايل دريايى مىباشد عمق تنگه ٤٩ متر است و بطور متوسط در هر روز پنجاه كشتى از آن عبور مىكند. دو طرف اين تنگه را تپهها و صخرههاى بلند فراگرفته است، بطورى كه محل مناسبى براى استقرار نيروهاى نظامى به منظور كنترل و دفاع از تنگه مىباشد. شهر استانبول در داخل اين تنگه واقع شده و پلى كه در سال ١٩٧٣ بر روى تنگه بسفر احداث شده است دو قسمت اين شهر را به هم متصل مىكند. اين شهر از اهميت سوق الجيشى زيادى برخوردار است و در طول تاريخ محل برخورد دو تمدن آسيايى و اروپايى بوده است. «١» تنگه داردانل، درياى مرمره را به درياى اژه وصل مىكند. عرض اين تنگه بين ١٢٠٠ تا ٧٥٠٠ متر و عمق آن بين ٤٩ تا ٩١ متر مىباشد. طول اين تنگه در حدود شصت كيلومتر (٣٦ مايل دريايى) است كه شايد دو برابر طول تنگه بسفر باشد. اين تنگه شبه جزيره «گالى پولى» را از شبه جزيره «تراس» جدا مىكند. «٢» مقدار مسافتى كه يك كشتى تجارى يا يك ناو جنگى براى عبور از دو تنگه بسفر و داردانل بايد طى كند، برابر با ٣٢٠ كيلومتر است كه تمامى آن از داخل سرزمين تركيه مىگذرد و بديهى است كه اين امر، امتياز مهمى براى اين كشور محسوب مىشود.
بلغارستان، رومانى، جمهورى اوكراين، جمهورى فدراتيو روسيه و گرجستان، كشورهايى هستند كه براى دسترسى به آبهاى آزاد جهان، مجبور به استفاده از اين تنگهها و عبور از اين مسير طولانى در داخل خاك تركيه هستند. «٣» براساس يك معاهده بينالمللى در مورد تنگههاى بسفر و داردانل، كليه ناوهاى جنگى كشورهاى حوزه درياى سياه، بايد هشت روز قبل از عبور از تنگهها، مشخصات كشتى و تاريخ عبور خود را به كشور تركيه اطلاع دهند. اين ناوها بايد در طول روز از تنگهها عبور كنند و اجتماع بيش از نه ناور جنگى در منطقه ممنوع مىباشد. برطبق همين قرارداد،