درس يازدهم تنگه جبل‌الطارق و باب المندب‌ اهميّت يافتن مناطق جغرافيايى و تبديل شدن به نقاط استراتژيك از رقابت بين قدرت‌هاى بزرگ در هر عصرى ناشى مى‌شود. گواه اين ادعا دست به دست شدن اين مناطق در طول تاريخ و جنگ‌هايى است كه به منظور تسلط بر آنها به وقوع پيوسته است.
در عصر حاضر نيز نمى‌توان نقطه‌اى سوق الجيشى يا استراتژيك را پيدا كرد كه يك قدرت بزرگ جهانى به شكلى بر آن سيطره يا نفوذ نداشته باشد.
تنگه جبل الطارق از زمانى داراى موقعيت استراتژيك شد كه در سر راه هندوستان يعنى مهم‌ترين منبع ثروت و يكى از عوامل رشد اقتصادى و صنعتى انگلستان قرار گرفت. اين مسأله در مورد كانال سوئز، باب المندب، خليج فارس و حتى كشور ايران نيز صادق است.
تنگه جبل‌الطارق‌ نقطه اتصال راه دريايى باب المندب، درياى سرخ، كانال سوئز و درياى مديترانه به اقيانوس اطلس و قاره آمريكا، موضوع بحث ما در اين درس است.
الف. موقعيت جغرافيايى‌ انتهاى غربى درياى مديترانه و در نقطه‌اى كه دو قاره آفريقا و اروپا به يكديگر نزديك مى‌شود، يك گذرگاه آبى به نام «جبل الطارق» وجود دارد. طول اين گذرگاه در حدود شصت كيلومتر و كم‌ترين عرض آن پانزده كيلومتر مى‌باشد و عمق آب اين تنگه از هشتاد