نقاط استراتژيك جهان

نقاط استراتژيك جهان - جهان بین، اسماعیل - الصفحة ١٠١

تدريجى از نيروى محرّكه ماشين در امر دريانوردى و استفاده از نفتكش‌هاى غول‌پيكر كه اكنون پهنه درياها را عرصه رفت و آمد خود قرار داده‌اند، اهميّت و ارزش تنگه‌ها را چندين برابر كرده است.
اهميّت تنگه هرمز با توجّه با ادّعاى يكى از كارگزاران سلطه دريايى غرب در قرن شانزدهم، مبنى بر اينكه با تسلّط بر سه تنگه استراتژيكى هرمز، مالاكا و عدن مى‌توان بر دنيا حكومت كرده، روشن مى‌گردد. اين در حالى است كه در آن زمان حتّى چيزى به نام «تجارت نفت» هم وجود نداشت. «١» تنگه هرمز يكى از مهمّ‌ترين آبراههاى جهان است كه روابط بازرگانى دريايى جهان غرب و منطقه خليج فارس از اين طريق صورت مى‌گيرد. نفت منطقه خليج فارس، اهميّت تنگه هرمز را چند برابر كرده است. براساس بولتن آمارى منتشر شده توسّط اوپك، در حالى كه مجموع ذخاير نفتى قابل بهره‌بردارى در سراسر جهان در سال ١٩٨١ معادل ٦٧١ ميليارد بشكه بوده، كلّ ذخاير موجود قابل دسترسى در ناحيه خليج فارس معادل ٣/ ٣٦٠ ميليارد بشكه بوده؛ به عبارت روشن‌تر، حدود نيمى از ذخاير نفتى جهان درمالكيّت هفت كشور واقع در حوزه خليج فارس قرار دارد كه بخش عمده‌اى از صادرات نفت آنها از طريق تنگه هرمز صورت مى‌گيرد. «٢» نفت به عنوان شريان حيات اقتصادى كشورهاى صنعتى، شهرت و اهميّت بسيار زيادى براى منطقه خليج فارس به ارمغان آورده است. چهار كشور عربستان، كويت، ايران و عراق، ٨٠ درصد ذخاير مطمئن خاورميانه را دارا مى‌باشند. وابستگى كشورهايى مانند ژاپن (به ميزان ٦٠ درصد از نفت خام مورد نيازش)، اروپاى غربى (٢٥ درصد) و آمريكا (٥ تا ٧ درصد) به نفت خليج فارس، اهميّت بين‌المللى نفت خليج فارس را روشن مى‌كند. «٣» هر چند، در حال حاضر صادرات نفت از تنگه هرمز به دليل خطوط لوله نفت عربستان و