اگر باقى نماند از روزگار مگر يك روز، خدا حتماً مردى از اهل بيت مرا برمى‌انگيزد تا زمين را از عدل پُر كند، همچنان كه از ستم پر شده باشد. «١» ب: نظر به اجزاء تاريخ‌ از اين جهت، قرآن تحولات اجتماعى را تابع قوانين- در ادبيات قرآنى- سنت‌ها مى‌داند.
نظرى اجمالى به قرآن كريم مى‌رساند كه اين كتاب آسمانى قوانين تكوينى و تشريعى مشترك براى همه جامعه‌ها قائل است. از بعضى آيات برمى‌آيد كه حكمت نقل داستان جامعه‌ها و اقوام پيشين اين است كه ديگران از اعمال و پيامدهاى كارهايشان درس بگيرند و عبرت اندوزند. روشن است كه درس گرفتن و عبرت‌آموزى تنها در صورتى ممكن است كه يك واقعه تاريخى منحصر به فرد و متعلق به جامعه خاص نباشد، بلكه بتواند در هر جامعه ديگرى نيز تكرار شود. «٢» دو آيه زير كاملًا مؤيد اين مطلب است:
١- لَقَدْ كَانَ فِي قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِاولِي الْأَلْبَابِ (يوسف: ١١١)
به تحقيق در سرگذشت آنان براى خردمندان عبرتى است.
٢- إِنَّ فِي ذلِكَ لَعِبْرَةً لِمَن يَخْشَى‌ (النازعات: ٢٦)
در آن [داستان موسى و فرعون‌] هر آينه براى هر كه بترسد عبرتى است.
علاوه بر اين قرآن بين ظلم و نابودى اقوام (يونس: ١٣) بين تقوا و گشايش بركاتِ آسمان‌ها و زمين (اعراف: ٩٦) بين «مقاومت در مقابل دعوت انبياء و حيله‌گرى» با بازگشت فريبكارى و حيله‌گرى به مقاومت كنندگان (فاطر: ٤١ به بعد) و مانند آنها، رابطه برقرار مى‌كند و در آيات مكررى (يوسف: ١٠٩؛ روم: ٩؛ فاطر: ٤٤؛ غافر: ٨٢ و ٢١ و محمد: ١٠) با توجه به سنت‌هاى پيشين، دستور مى‌دهد كه در زمين سير كنيد تا با آنها آشنا شويد.