آينده جهان از ديدگاه اديان - مظفری، آیت - الصفحة ٦٦
در سوره شعرا نيز سرگذشت هفت قوم (موسى، ابراهيم، نوح، عاد، ثمود، لوط و شعيب) را نقل مىكند و آن را نشانه (آيهاى) برمىشمرد. «١» كتاب و سنت مؤيد وجوه اشتراك تكوينى همه جامعهها [با وجود اختلافات تكوينى جوامع با همديگر] و وجود قوانين جامعهشناختى، احكام اخلاقى، حقوقى، نظام ارزشى و فرهنگ مشترك براى آنهاست. «٢» اين قوانين جامعه شناختى در مكتب اسلام «سنتهاى الهى در تدبير جوامع» نام دارند و آنها را مىتوان به دو دسته تقسيم كرد:
اول- سنتهاى مطلق:
اين سنّتها در همه جوامع و افراد در سه بخش جارى است:
١- سنت هدايت به دست انبياء ٢- سنت آزمايش ٣- سنت امداد الهى (اعم از اهل حق يا باطل، دنياطلبان يا آخرتطلبان). آيات ٥٠ از سوره طه «رَبُّنَا الَّذِي أَعْطَى كُلَّ شَيْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدَى»، ١٠ بلد، ٤٧ يونس، ٣٦ نحل و ٢٤ فاطر، بيانگر سنت اول است.
آيات ١٥٥ از سوره بقره «وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِنَ الْأَمْوَالِ وَالْأَنْفُسِ وَالَّثمَرَاتِ»، ٢١٤ بقره، ١٨٦ آل عمران، ٢٨ انفال و مانند آن بيانگر سنت دوم است. آيات ٢٠ سوره شورى «مَن كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الْآخِرَةِ نَزِدْ لَهُ فِي حَرْثِهِ وَمَن كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الدُّنْيَا نُوْتِهِ مِنْهَا وَمَا لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِن نَصِيبٍ»، ١٨ تا ٢٠ بنىاسرائيل، ١٥ و ١٦ هود سنّت نوع سوم را بيان مىكند. «٣» دوم- سنتهاى مقيد:
اين سنن را كه مشروط به اختيار مردم براى گزينش راه حق يا باطل است، مىتوان به دو دسته تقسيم كرد: نخست سنتهاى مربوط به اهل حق و دوم سنتهاى مربوط به اهل باطل. قوانين نخست، درباره كسانى است كه دعوت انبياء الهى را مىپذيرند و در راه حق