اسلام اين قابليت و استعداد را در درون خود دارد كه كارشناسان دينى در جهت وحدت‌بخشى به جامعه از آن استنباط نمايند و آحاد جامعه اسلامى نيز به‌عنوان دينداران در فضاى دينى نه تنها با دينداران كه با غيرهمكيشان خود سلوك احسن داشته باشند تا هرگاه مورد تهديد دشمن مشترك قرار گرفتند، در كنار هم، همدلانه به دفاع برخيزند. پس اگر دين اسلام اين ويژگى را نمى‌داشت و حكومت اسلامى جوشيده از مذهب شيعى قابليت ايجاد همدلى در سطح جامعه را دارا نبود، وحدت اقشار گوناگون و اديان و مذاهب مختلف در دفاع مقدس به نحوى كه ظهور و بروز نمود، مُيسّر نمى‌شد. در اين‌جا با استناد به نصوص دينى و عمدتاً قرآن كريم موضوع وحدت مورد بحث قرار مى‌گيرد.

در يك دسته‌بندى، آيات قرآن كريم در بارۀ «وحدت» را مى‌توان به سه قسم [١]تقسيم نمود: [٢]

يك-وحدت بشريت: در بارۀ وحدت انسانى مى‌توان به آيۀ ذيل اشاره كرد:

يٰا أَيُّهَا النّٰاسُ اِنّٰا خَلَقْنٰاكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَ أُنْثىٰ وَ جَعَلْنٰاكُمْ شُعُوباً وَ قَبٰائِلَ لِتَعٰارَفُوا اِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَاللّهِ أَتْقٰاكُمْ [٣]

[١] . اصل تقسيم‌بندى سه‌گانه و بخشى از بحثهاى محتوايى از: «نداى وحدت» ، محمد واعظ زاده خراسانى، ص ١٨-٣٣ گرفته شده است.
[٢] . در مقاله «دانستنيهايى از قرآن در زمينه وحدت» ، آيات وحدت به پنج بخش زير تقسيم شده است:
بخش اوّل: آياتى كه امّت اسلامى را امّت واحده ناميده است؛ مانند: «اِنَّ هٰذِهِ اُمَّتُكُم اُمَّةً وٰاحِدَةً» ؛
بخش دوم: آياتى كه دعوت به وحدت مى‌كند؛ مانند: «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللّٰهِ جَميٖعًا» ؛
بخش سوم: آياتى كه از تفرقه نهى مى‌كند؛ مانند آيه: «مِنَ الَّذينَ فَرَّقوا ديٖنَهُمْ وَ كٰانُوا شِيَعاً لَسْتَ مِنْهُمْ فىٖ شَىءٍ»
بخش چهارم: آياتى كه مى‌گويد همه مردم يك امت بودند، مانند آيۀ «وَ مٰا كٰانَ النّٰاسُ اِلاّٰ اُمَّةً واٰحِدَةً»
بخش پنجم: آياتى كه راه رسيدن به وحدت را بيان مى‌كند. مانند آيۀ «اِنَّمَا المُؤْمِنُونَ اِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ» . (ماهنامه پاسدار اسلام، ش ٢٤، آذر ٦٢، ص ١٠) .
[٣] . حجرات (٤٩) ، آيه ١٣.