از اين در بحث از «باب الله» و «سبيل الله» بودن امامان (ع) به آن اشاره كرديم و گفتيم كه جز از طريق آن ها نمى توان به خدا رسيد. به همين دليل نيز در زيارت جامعه كبيره مى خوانيم:

هر كس خدا را مى خواهد به شما آغاز مى كند و هر كس او را به يگانگى مى شناسد، از شما مى پذيرد و هر كس آهنگ او دارد به شما رو مى كند.[١]

٨. اعتقاد به عصمت امامان (ع)

شيخ صدوق هشتمين ويژگى امامان معصوم (ع) را اين گونه بيان مى كند:

واجب است كه معتقد باشد ... آنها از هر گونه اشتباه و لغزش پيراسته اند و آنها كسانى هستند كه خدا آلودگى را از آنها زدوده و پاك و پاكيزه شان داشته است.[٢]

عبارت ياد شده، اشاره به مقام عصمت ائمه (ع) دارد، كه يكى از مهم ترين ويژگى هاى امامان به شمار مى آيد.

براى روشن شدن اين ويژگى امامان اهل بيت (ع) نيز ابتدا آيات قرآن و در ادامه روايات مرتبط را بررسى مى كنيم.

قرآن كريم به صراحت از اين ويژگى اهل بيت (ع) سخن گفته است. آنجا كه مى فرمايد:

إِنَّما يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً.[٣]

خدا فقط مى خواهد آلودگى را از شما خاندان [پيامبر] بزدايد و شما را پاك و پاكيزه گرداند.

در ذيل آيه مزبور كه به «آيه تطهير» معروف شده است، روايات فراوانى از شيعه و سنى نقل شده كه مشخص مى سازد اولًا، مخاطب آيه تنها اهل بيت پيامبر (ع) است و اشخاص ديگرى در شمول اين آيه وارد نمى شوند و ثانياً مراد از آن، عصمت و اهل بيت (ع) از هر گونه گناه، خطا و لغزش است.

براى روشن شدن اين موضوع، ابتدا رواياتى را كه از طريق اهل سنت نقل شده است، بررسى مى كنيم. سيدبن طاووس در كتاب سعدالسعود تصريح مى كند كه روايات مربوط به تخصيص آيه تطهير به اهل بيت (ع) از پانزده طريق توسط راويان اهل سنت نقل شده است.[٤] كه در اينجا به برخى از آنها اشاره مى كنيم:

«جلال الدين سيوطى» از مفسران اهل سنت، در ذيل آيه ياد شده، از «ابن عباس» نقل مى كند كه پيامبر خدا (ص) فرمود:

پس من و خاندانم از هر گونه گناه پيراسته ايم.[٥]

او همچنين در روايات ديگرى از ابن عباس نقل مى كند كه:

ما شاهد بوديم كه پيامبر خدا (ص) نُه ماه [پى در پى‌] هر روز، پنج مرتبه به هنگام نماز به در خانه على بن ابى طالب مى آمد و مى فرمود:

درود و رحمت و بركات خدا بر شما اهل بيت باد. «خدا فقط مى خواهد آلودگى را از شما خاندان بزدايد و شما را پاك و پاكيزه گرداند». خدا شما را رحمت كند. وقت نماز است.[٦]

«ابن صباغ مالكى» نيز نقل مى كند كه:

رسول خدا (ص) به اهل بيت [خود] دعا كرد، پس خداوند عزّ و جل اين آيه [تطهير] را فرستاد.[٧]

در كتاب هاى روايى و تفسيرى شيعه نيز در ذيل آيه تطهير روايات فراوانى نقل شده است. تنها در تفسير البرهان، بيش از شصت روايت در اين زمينه آورده شده است.[٨] كه در اينجا تنها به دو مورد از آنها اشاره مى كنيم:

در تفسير البرهان از امام على (ع) در اين زمينه چنين نقل شده است:

در خانه ام سلمه بر رسول خدا (ص) وارد شدم، در حالى كه آيه «خدا فقط مى خواهد آلودگى را از شما خاندان [پيامبر] بزدايد و شما را پاك و پاكيزه گرداند» نازل شده بود. پس فرستاده خدا (ص) فرمود: اى على! اين آيه درباره تو، دو فرزند زاده ام و امامان از فرزندان تو نازل شده است.[٩]

در روايت ديگرى، امام سجاد (ع) از «ام سلمه» چنين نقل مى كند:

ن آيه در خانه من و در روز [اختصاصى‌] من نازل شد. رسول خدا نزد من بود، پس على، فاطمه، حسن و حسين را فرا خواند. در اين هنگام جبرييل وارد شد و عباى فدكى را بر آنها انداخت. آنگاه پيامبر فرمود:

«أللّهم هولاء أهل بيتى أللّهم أذهب عنهم الرجس و طهّرهم تطهيراً؛ خداوندا، اين ها خاندان من هستند. خداوندا، پليدى را از آن ها دور ساز و آن ها را پاك و پاكيزه فرما»

جبرئيل گفت: «آيا من هم از شما هستم؟» پس پيامبر فرمود:

«و أنت منّا، يا جبرئيل؛ [آرى‌] تو هم از مايى اى جبرئيل!»

ام سلمه مى گويد: گفتم: اى رسول خدا! من هم از خاندان شما هستم؟ سپس از جاى خود حركت كردم تا با آنها [به زير عبا] داخل شوم. اما پيامبر (ص)