«رابرت بلايد» شخصيتى بود كه مولوى را به كومن باركس معرفى كرده بود. او خودش آن قدر شيفته عرفان و ادبيات فارسى شده بود كه مسلمان مى شود. الآن هم كتاب شعرى منتشر كرده كه همه اشعار زيباى اين كتاب بر اساس داستان هاى قرآن سروده شده است.

در كنار اين موج كه به آرامى در حال نفوذ در آمريكا بوده، موج ديگرى را هم انقلاب اسلامى ايران به وجود آورد. بعد از انقلاب، بسيارى از مردم آمريكا كنجكاو شده بودند و مى خواستند با امام و افكار ايشان آشنا شوند. آقاى قرائى كه الآن در قم ساكن شده اند آن زمان سردبير نشريه «التوحيد» به زبان انگليسى بود. خواهر ايشان كه يكى از مسافران هواپيماى ايرباسى بود كه آمريكا آن را در خليج فارس مورد تهاجم قرار داد، پيش از شهادت كتاب چهل حديث امام را ترجمه كرده بود. يادم هست آن موقع من تازه مسلمان شده و هنوز در آمريكا بودم و مثل بقيه لحظه شمارى مى كرديم و منتظر بوديم تا كتاب التوحيد امام را ايشان ترجمه و چاپ كنند تا ببينيم امام در آن كتاب چه گفته اند. بسيارى از مردم چنين روحيه اى داشتند.

\* براى غربيان و به خصوص شما چه چيزى در شرق اسلامى جلب توجه مى كرد؟

عرفان. عرفان اسلامى براى ما خيلى جالب بود. همه ما احساس مى كرديم كه معنويت در غرب خيلى كم رنگ شده و وقتى با امام آشنا شديم، ديديم كه ايشان صرفاً يك سياستمدار مثل باقى سياستمداران نيست و حرف هايش آكنده از معنويت است. و اين موضوع براى خيلى ها جالب بود. تقريباً من با هر كس درباره اسلام صحبت مى كردم همگى علاقه خاصى به ادبيات و عرفان فارسى داشتند البته نه به شكل خاصى كه در آثار امثال قونوى يافت مى شود. جاذبه اصلى به معنويتى كه در اسلام يافته مى شد، ربط پيدا مى كرد.

\* اين گرايش ها چقدر با موعود و منجى گرايى نسبت پيدا مى كرد؟

توجه به اين موضوع در مرحله بعدى پيش مى آيد و الّا من كسى را نديدم كه به واسطه مهدويت و آموزه هاى مربوط به آن مسلمان شده باشد ولى عموماً پس از مسلمان شدن، علاقه خاصى به اين موضوع پيدا مى كردند.

\* با توجه به اين كه گرايش خاصى نسبت به موضوع آخرالزمان در غرب ديده مى شود، شما علت اين امر را در چه مى دانيد؟

شما نگاه كنيد بعضى از مسيحيان جناح راست (راست مسيحى ها) چند كتاب عمومى تخيلى نوشته اند كه آخرالزمان چنين و چنان مى شود؛ مثلًا در يك لحظه همه مسيحيان خوب و نيكوكردار در هوا آويخته مى شوند و لباسشان عوض مى شود، زن ها و بچه ها هم به جاى ديگرى منتقل مى شوند. و بعد از آن جنگ بزرگى به راه مى افتد و كنار اين خيال بافى ها عباراتى از مكاشفات كتاب مقدس را هم مى گنجانند. درباره اين ديدگاه رمان مى نويسند و آن را پردازش مى كنند و بسيارى از عوام مردم كه سطحى فكر مى كنند نسبت به اين مطالب از خودشان علاقه زيادى نشان مى دهند و مثلًا به ماشين هايشان برچسب مى زنند كه ما براى آخرالزمان آماده هستيم؛ ولى اين مطالب براى تحصيل كرده ها خيلى مضحك و مسخره است. البته مسيحيان صهيونيست هم خيلى با اين ها در ارتباط هستند و مى گويند پس از اين جنگ، همه يهودى ها مسيحى مى شوند و خيلى ادعاهاى ديگر. به همين علت اين مطالب براى تحصيل كرده ها خيلى جالب نيست و وقتى بى مقدمه مطلبى درباره مهدويت به آن ها گفته شود مى گويند اين همان عقايد است در لباس اسلامى.

\* يعنى متفكران غربى به موضوع آخرالزمان توجهى ندارند؟

چرا، آنچه كه توجه عوام را به خودش جلب كرده همين مطالب سطحى و نادرست است والّا چند وقت پيش سه نفر از مسيحيان فرقه «منونايت» در كنفرانسى كه در تهران برگزار شد آمده بودند و به طور جدى سعى در ابراز و اثبات ديدگاه خودشان داشتند. چند سال قبل هم يك فيلسوف مسيحى به نام «آون پلنتينگه» به قم آمده بود و با آيت الله جوادى آملى و آيت الله مصباح يزدى درباره مهدويت بحث مى كرد و در نهايت سفرش به اين نتيجه رسيد كه باور مهدوى با عقايد مسيحى سازگار است كه اين موضوع و قبول كردن اين مطلب‌