اين روايت به روشنى نقش محورى امامان (ع) در توحيد و يگانگى خدا را نشان داده و روشن مى سازد كه وارد شدن در حصن ولايت امامان (ع)، يعنى داخل شدن در حصن ولايت خدا و پذيرش توحيد و يگانگى او.

يكى از صاحب نظران در زمينه نقش امامان معصوم (ع) در توحيد علمى (نظرى) مى نويسد:

اگرچه خداوند تبارك و تعالى انسان را به فطرت توحيدى آفريد و همراه آن عقل را به او عنايت فرمود تا خود از اين طريق به توحيد نايل گردد، اما انسان به كمك اين قوا و تجهيزات فقط قادر به درك كلياتى از معارف بلند توحيدى است و از درك دقايق و لطافت آنها عاجز است و لذا عقل حكم مى كند كه انسان همواره نيازمند كسانى است كه به مرتبه توحيد ناب نايل شده تا از آن مراتب رفيع به او خبر دهند و به اين وسيله او را از ورطه جهالت و افراط و تفريط برهانند.[٢]

جايگاه و نقش ارزنده امامان معصوم (ع) در تبيين و توصيف توحيد نظرى آنگاه روشن مى شود كه عقايد بى پايه اهل سنت را درباره خدا و صفات او ملاحظه كنيم و به روشنى ببينيم كه چگونه آنها به واسطه دور افتادن از مكتب اهل بيت (ع) از يك سو، قائل به امكان ديدن خدا با چشم (رؤيت)؛ مشابهت او با مخلوقاتش (تشبيه) و دارا بودن چشم، گوش، دست و پا چون انسان ها (تجسيم) شده اند،[٣] و از سوى ديگر، در حل مسائلى چون جبر و تفويض، قضا و قدر و .... درمانده به بن بست هاى فكرى گرفتار آمده اند.

براى درك نقش و جايگاه ائمه (ع) در توحيد عملى و بسط و گسترش يگانه پرستى در جهان نيز، تنها كافى است كه نگاهى اجمالى به تاريخ صدر اسلام بيفكنيم تا دريابيم چگونه امت اسلام با سر باز زدن از ولايت ائمه معصومين (ع) در برابر طاغوت هايى چون معاويه، يزيد، مروان بن حكم، عبدالملك بن مروان، حجاج بن يوسف و ... سر تسليم فرود آورده و جامعه اسلامى به جاى رسيدن به جامعه توحيدى به جامعه اى گرفتار شرك و كفر تبديل و اسير دست كسانى گرديد كه مردم را به جاى اطاعت خدا به اطاعت خود فرامى خواندند.

با توجه به نقش حساس و تعيين كننده امامان معصوم (ع) در تحقق عينى توحيد در جامعه بوده است كه در روايات اسلامى، اين همه بر ضرورت شناخت امام و حجت الهى در هر عصر تأكيد و نشناختن امام برابر با مرگ در حال كفر و شرك دانسته شده است.[٤] هم از اين رو بوده است كه امام حسين (ع) آن گاه كه از فلسفه آفرينش سخن مى گويد و معرفت خدا را غايت خلقت معرفى مى كند، در پاسخ اين پرسش كه معرفت خدا چيست، مى فرمايد: «معرفت امامى كه اطاعت او واجب است»: هان اى مردم! همانا خداوند- بزرگ باد ياد او- بندگان را نيافريد مگر براى اين كه او را بشناسند. پس هر گاه او را بشناسند او را بپرستند و هر گاه او را بپرستند، با پرستش او از بندگى هر آنچه جز خداست بى نياز گردند. مردى سؤال كرد: اى فرزند رسول خدا، پدر و مادرم فدايت، معرفت خدا چيست؟ حضرت فرمود: اين است كه اهل هر زمانى، امامى را كه بايد از او فرمان برند، بشناسند.[٥]»

افزون بر آنچه گفته شد، ائمه (ع) در توحيد و يگانه پرستى جايگاه و نقشى ديگرى هم دارند كه به اين اعتبار هم مى توان آن ها را «پايه هاى توحيد» به شمار آورد و آن نقشى است كه آن ها در هدايت مردم به سوى خدا و رساندن آنها به مقصد نهايى بر عهده دارند، كه پيش‌