ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٤ - سرمقاله
مىكند. اين تنگه معبر اصلى خروج نفت خليج فارس و دسترسى آزاد به درياى آزاد است.
هر يك از مناطق و عوامل جغرافيايى نقش عمدهاى را در تحولات سياسى، اقتصادى و نظامى منطقه ايفا مىكند و و محل درگيرىهاى بزرگى در طول تاريخ بوده است.
اجازه مىخواهم عرض كنم كمتر كسى در شرق اسلامى متوجه جايگاه و اهميت اين منطقه مهم در جغرافياى زمين است. و تا به طور كامل و همه جانبه اين منطقه شناخته نشود نمىتوان درباره ديروز و امروز و فرداى آن سخن گفت و راز بسيارى از حوادث سياسى، اجتماعى، اقتصادى و نظامى را كشف كرد. فراموش نكنيد كه غرب به هيچ وجه مايل به افشا و عمومى كردن آگاهىها درباره اين منطقه ميان مسلمانان نيست. به همان سان كه مايل نيست مسلمان متوجه قوانين و احكام جارى در ميان شريعت محمد (ص) شوند.
از اوّلين سالهاى ظهور اسلام و تشكيل دولت اسلامى تا استقرار امپراتورى اسلامى يعنى طى ١٢٠٠ سال، اسلام دين اصلى و تأثيرگذار خاورميانه بوده است. و در حال حاضر نيز جمعيت حدّاكثرى ساكنان اين منطقه مسلمانند.
ساير فرهنگهاى ملى و قومى نيز با رشد و گسترش اسلام تحت تأثير حوزه فرهنگى و تمدنى آن قرار گرفتند. اين حوزه فرهنگى چونان حريمى امن و محكم جغرافياى انسانى را در اين منطقه حراست نموده است و با پيوندى كه ميان جغرافياى خاكى و فرهنگى به وجود آمده و از طريق فرهنگ مذهبى جارى و اماكن مذهبى و مساجد و زيارتگاههاى مستقر در پهنه خاورميانه، اين دو مجموعه در هم تنيده شده و انفكاك ناپذيرند چنان كه تعرّض به يكى، تعرض به ديگرى به حساب آمده و عكسالعملهاى عمومى را در بين مسلمانان بر خواهد انگيخت. چنان كه امروز هر يك از وجوه و عناصر اين دو گستره (فرهنگى و خاكى) توسط بيگانگان مورد تعرّض واقع شود، شورى كنترل ناشدنى را در ميان مسلمانان باعث خواهد شد.
چه كسى مىتواند اثرات اجتماعى، فرهنگى، اقتصادى و حتى سياسى «حج» را كه همه ساله چند ميليون مسلمان را مستقيم و غير مستقيم به هم مىپيوندد ناديده بگيرد؟
راز كنترل آهنين مراسم حج و جلوگيرى از انتشار مباحث سياسى ميان حجّاج نيز به همين موضوع برمىگردد.
طى سالهاى اخير، جدا از سنتهاى جارى ميان مسلمانان و اعياد و جشنها، مراسمى چون روز قدس در آخرين جمعه از ماه مبارك رمضان باعث بروز موضعگيرىهاى مشترك ميان عموم مسلمانان درباره مسايل سياسى و اجتماعى مبتلا به شده است. ميزان تأثيرگذارى اين موضعگيرىهاى مشترك را در برخورد مسلمانان منطقه خاورميانه و فراتر از آن درباره اهانت به ساحت مقدس پيامبر اعظم (ص) مىتوان ديد.
بىگمان، چنان كه مجموعه انگيزههاى مذهبى در گذشته باعث شكلگيرى دويست سال جنگ صليبى ميان مسلمانان و مسيحيان شد، وقايعى از اين نوع ديگر بار مىتواند بزرگترين درگيرى و چالش درازمدت را در خاورميانه باعث شود. درگيرى بزرگى كه مىتواند باعث اضمحلال و سقوط همه جانبه غرب در آستانه شرق اسلامى شود.
غرب از اين امكان و قوه نهفته در خاورميانه آگاهى دارد و بر آن است تا از سهلترين و كمهزينهترين طريق، ضمن كنترل شرايط، امكان تضعيف مسلمان و سركوب نهضتهاى اسلامى را پيدا كند.
براى سرزمينى كه اين همه اتفاقات مهم در آن حادث شده هميشه اين احتمال وجود دارد كه دوباره چنين وقايعى در آن اتفاق بيفتد. و اين منطقه هميشه مستعد وقوع چنين وقايعى هست. گويى كه حركتهاى بزرگ و حضور در ميادين مهم، ذاتى اين منطقه، خاك و مردم اين منطقه است. يعنى اگر در شرايطى خاص- در اثر فشار سياسى و نظامى- اين توان و استعداد چون آتشى زير خاكستر برود، باز هم در اوّلين فرصت سر بر مىكند و خود را نشان مىدهد و اتفاقات بعدى را باعث مىشود. بنابراين بر اساس سياست و آيين ملك دارى و زيركى و تدبير، كسى كه مىخواهد قدرت برتر جهان باشد. بايد اين منطقه را زير نظر داشته باشد. استعدادها اين منطقه را بشناسد و به محض اين كه احساس كرد احتمال دارد استعدادها از قوه به فعليت برسد، دربارهاش بينديشد. حتى براى جلوگيرى از وقوع ماجرا اقدام بازدارنده كند.
اين اطلاعات كافى است تا بدانيم منطقه خاورميانه به دليل حساسيتهايش همواره مورد توجه و مطالعه غرب بوده است.
استقرار كشورهاى اسلامى با همه توش و توان فكرى و مذهبى در اين منطقه بر حساسيت موضوع مىافزايد چه تجمع دو استعداد جغرافيايى و فرهنگى از هر بمبى كاراتر است.
آيا اين امر كار كافى نيست تا بپذيريم غرب هيچگاه از اين منطقه، مسلمانان و عملكرد آنها دست برنمىدارد؟
بخش عمده ذخاير نفتى جهان يا در واقع ثروت دنيا در اين منطقه جارى است. به عبارتى، هم سابقه تاريخى و فرهنگى و هم ثروت و سرمايه كلان جهان در اين منطقه مجتمع شده است.
سابقه تاريخى منطقه خاورميانه خود را به رخ مىكشد، در برابر غرب تمامقد مىايستد و دائم خود را نشان مىدهد. به عبارتى شرق اسلامى خود را مقابل جريانى استكبارى و خودخواه به مقايسه مى كشد.
علاوه بر سابقه تاريخى، سابقه فرهنگى منطقه نيز خود را مىنمايد. از نظر فرهنگى هم، شرق خود را به رخ غرب مىكشد. علاوه بر اين سوابق، امروزه صاحب بزرگترين منبع ثروت جهان نيز هست و غرب