ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٦٠ - آمريكاى لاتين و ورزش مدرن
دنياى حرفهاىها
اسماعيل شفيعى سروستانى
آمريكاى لاتين و ورزش مدرن
كشورهاى امريكاى لاتين، عليرغم تاريخ و فرهنگشان، امروزه به عنوان درماندهترين و عقبماندهترين كشورهاى جهان به شمار مىروند. مجموعهاى از كشورهاى بزرگ و كوچك كه طى ششصد سال اخير هيچگاه مجال عرض اندام نيافتهاند. به همان سان كه ماشينهاى مكنده منابع زيرزمينى و معادن سرشارش هيچگاه خاموش نشده و همواره ثروتهاى سرشار آنان را به خزانه دول استعمارى سرازير كردهاند. آن گاه كه زور سرنيزههاى سربازان انگليسى و فرانسوى و امريكايى توان فراگير خود را براى رام كردن ساكنان اين سرزمين بزرگ از دست داد، «فوتبال» پاى در ميان نهاد تا به عنوان سلاحى كارآمد از طريق استحمار مردم اين ديار، راه خروج منابع غنى امريكاى لاتين و سرازير شدن آن را به صندوقهاى گشاد و عريض و طويل دول استعمارى هموار سازد.
حضور استعمار در ميان كشورهاى آسيايى و آفريقايى، حضور اربابى مطلقالعنان بود. همراه با قراردادى يكطرفه؛ كه در آن حق بهرهبردارى و بهرهكشى بىقيد و شرط با دستنشاندگان و مأموران دول استعمارى بود. اگر در سرزمينهاى اسلامى، اختلافات مذهبى و قومى مىتوانست امكان حضور دولتهاى انگليس و فرانسه را فراهم آورد و آنان را دايرمدار امور سازد؛ در سرزمين بزرگ چين، ترياك مجانى و رايج مى توانست چشمها و گوشها را ببندد تا ساكنان اين سرزمينها كاملًا از حضور خصمى خونخوار غافل بمانند؛ در آمريكاى لاتين وضع دگرگون بود. از نيمه دوم قرن نوزده، استعمار و اقتصاد ويژهاش بر آمريكاى لاتين سايه افكنده و اين سرزمين را در چنگ خويش گرفتار
آورده بود.
فقدان گرايشهاى مذهبى، فلسفى و اعتقادى و ناكار ماندن افيون، استعمار را واداشت تا براى حضور بلامنازعه از ورزش مدرن مخصوصاً «فوتبال» استفاده نمايد. «فوتبال، آن هم فوتبال پروفسيونل مىتوانست چشم و گوش ملتهاى بىريشه را ببندد، بدان حد كه آنها فراموش كنند كه هستند و براى چه فعاليت مىكنند ... مىبينيم كه استعمار در مقابل قهوه و كائوچوى اروگوئه در سال ١٩٢٦ چگونه دام ورزش را در اروگوئه، كوچكترين كشور امريكاى لاتين گسترد.»[١]
در آغاز، فوتبال در اروگوئه مفهوم معين و مشخصى نداشت. تنها در اين سال بود كه يك كمپانى انگليسى به نام «دوك لند كمپانى» كه كارش تجارت قهوه بود و محصولات جنگلى اروگوئه، مخصوصاً چوبهاى بسيار گرانبها و صنعتى آن را به انگلستان صادر مىكرد، چون ديد كه كارگران اروگوئه طالب افزايش دستمزد بيشتر و كار كمتر هستند، مسئله افزايش دستمزد را ناديده گرفت و در زمينه كار كمتر به كارگران اروگوئه اطلاع داد كه