اين بسيار جاى تأسف دارد كه برخى از آمريكايى‌ها به اين طرح بوش به شكل جدى نگاه مى كنند و به آن توجه دارند يا از آن حمايت مى كنند، چون وقتى از اين طرح، بيرون از آمريكا سخن گفته ميشود، به آن مى خندند. اما بوش در برخى ايالت‌ها هنگام سخنرانى وقتى ما از اين طرح صحبت مى كند با كف زدن مردم ناآگاه آمريكا مواجه مى شود، در حالى كه در بخش‌هاى ديگر جهان به اين طرح مى خندند و آن را مسخره مى كنند. بسيار خوب است كه ما چنين طرحى داشته باشيم، اما نمى توان دمكراسى را با راه‌اندازى جنگ‌ها و بمباران و پرتاب موشك برقرار ساخت. برخى از مردم مى گويند با دخالت در عراق و برخى از كشورهاى خاورميانه آزادى را به اين كشورها ارزانى مى كنيم، اما اين موضوع باعث نفرت از آمريكايى‌ها مى شود و بوش هزينه بسارى به اين طرح اختصاص داد. اگر نگاهى به اجراى اين طرح بيندازيم ميبينيم، ايالات متحده چگونه سعى مى كند در نتايج انتخابات ساير كشورها دخالت كند، مانند انتخابات عراق (علاوى).

\* آيا ملت آمريكا، مقاومت ملت عراق را تروريسم مى داند؟

مى دانيد، آمريكايى‌ها كه به اوضاع و احوال توجه دارند، مقاومت ملت عراق را تروريسم تلقى نمى كنند. اين بى‌شك خصوصيتى است كه دولت بوش به هر كه بخواهد مقابل ايشان قد علم كند، مى‌دهد. اين در حالى است كه توصيفات بوش ديگر اثر خود را برمردم از دست داده است. مثلًا در روزنامه واشنگتن پست مقاله‌اى به چاپ رسيد كه در آن عنوان شد دولت بوش چگونه مسئولان بلندپايه وزارت كشاورزى را تشويق مى كرد، در تمام سخنرانى‌هاى خويش بگويند، در عراق همه‌چيز بر وفق مراد و در جريان است، بسيارى از مسئولان از بيان اين مطالب طفره رفتند و تمايلى به گفتن اين مطالب نداشتند، اين نشانه ايجاد تغيير و تحول در نگرش‌ها و ديدهاست. به نظر من كسانى كه به اوضاع و احوال توجه دارند، نمى پذيرند كه هر مقاومتى را تروريسم بنامند، اما با كمال تأسف بسيارى از آنها به جريان حوادث و پيگيرى اوضاع و احوال توجه ندارند.

\* شما بيان كرديد كه كنگره مى تواند رئيس‌جمهور را مورد بازخواست قرار دهد، آيا درصورت پيروزى دمكرات‌ها آنها مى توانند بوش را مورد بازخواست قرار دهند؟

بى‌شك چنين است. آنها مى توانند تحقيقاتى در مواردى چند از بوش به عمل آورند كه پرونده‌هاى سنگين و بزرگى را در دادگاه باز كند، اما چه بسا بوش همچنان در مسند قدرت هم باقى بماند و اصلًا مورد بازخواست كنگره قرار نگيرد، چون آنچه بوش از آزار و اذيت و شكنجه انجام مى دهد، يا توجيهات دروغين و غيره درباره آغاز جنگ را اكثر جمهورى خواهان از آن اطلاع دارند، با اين حال سدّ راه وى قرار مى گيرند.

مجله نومحافظه‌كاران كه ارگان آنهاست، در شماره ٢٢ سال جارى خويش از كتابى سخن مى گويد، تحت عنوان ضعف در امپراتورى كه از ضعفى سخن مى‌گويد كه در امپراتورى آمريكا يا ايالات متحده شروع به رخ نمودن كرده است، حتى مقدمه مجله از اين موضوع صحبت مى كند و نقل قولى از يكى از ژنرال هاى ارتش آمريكا آورده كه مى گويد: «ارتش آمريكا در عراق شكست خواهد خورد»، آيا به نظر شما به وسيله دولت بوش، آمريكا پاى در راه نهايت و فرجام امپراتورى خويش گذاشته است؟

نمى دانم، اما شخصاً اگر به من اختيار داده شود كه ميان اين آزادى و امپراتورى يكى را انتخاب كنم، بى‌شك آزادى را ترجيح خواهم داد. اين همان چيزى است كه بنيانگذاران اوليه آمريكا نيز به آن چشم داشتند. آنها آزادى را براى حمله به كشورهاى ديگر وضع نكردند. بوش مى گويد، تنها راه تضمين آزادى حاكميت و استيلاى آمريكايى‌ها در عراق و به راه انداختن جنگ در سراسر جهان است و جنگ عراق نادرست بودن اين سخن را ثابت كرد.

\* آيا فكر مى كنيد مللى كه در معرض آزار و اذيت و ستم آمريكا قرار گرفتند، چه از طريق راه انداختن جنگ يا حمايت از ديكتاتورهاى اين كشورها، روزى همين برخورد را با آمريكا داشته باشند.

اين چيزى نيست كه بتوانم درباره آن نظر بدهم، نميدانم در اذهان آن مردمان و ملل چه مى گذرد، اما موضوعى كه بايد به آن توجه كرد، اين است كه فقط چند سال پس از جنگ جهانى دوم با اينكه آمريكا به آلمان و ژاپن حمله كرده بود، روابطى با اين دو كشور برقرار كرد و يا چند سال پس از جنگ ويتنام نيز با اين كشور روابطى برقرار كرد و كمتر كسى تصوير چنين چيزى را داشت. نمى دانم، موضوعى گنگ و مبهم است كه نمى توان به راحتى به آن جواب داد اما آنچه كه مى توان درباره آن سخن گفت اين است كه بوش با مشكلات بزرگ و بسيارى مواجه است و نمى دانم چگونه مى خواهد اوضاع و احوال را سامان دهد. در حال حاضر بوش ضربه بزرگى خورده است چون محبوبيت بسيار خود را از دست داده و از دست دادن اين محبوبيت به معناى از دست دادن دوستان است و اين براى وى ضربه بزرگى است.

\* از آقاى جان بوفارد نويسنده و انديشمند سياسى آمريكايى تشكر مى كنم.