رسالت پيامبر و ربوبيت خدا هر دو در آفرينش رويداد جهانى غدير خم نقش دارد، يعنى خدايى كه پروردگار بشر است، بايد آنها را بپروراند و پرورش بشر بدون شريعت و مجرى شريعت ميسور نيست و تو رساننده اين پيامى از اين جهت كه رسولى و با مردم رابطه دارى در اينجا موظفى، نه از آن جهت كه نبى هستى.[١]

از اين رو در آيه كريمه هم رسالت رسول مطرح شد و هم ربوبيت خدا. رسالت رسول اقتضا دارد كه وى پيام خدا را بدرستى دريافت و ابلاغ كند واگر اين پيام را به جوامع انسانى ابلاغ نكرد گويا هيچ كارى نكرده است. از اين رو به پيامبر، صلّى‌اللَّه‌عليه‌وآله، فرمود: اگر آنچه را از سوى پروردگارت بر تو نازل شده به مردم ابلاغ كنى رسالت خدا را ابلاغ نكرده‌اى:

وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ.

اگر در اين آيه مى‌فرمود: إن لم تفعل فما بلّغته، بدين معنا بود كه اگر آنچه را نازل كرده‌ام تبليغ نكردى، همان را تبليغ نكردى و اين همان اتحاد مقدم و تالى و موضوع و محمول است كه در قضايا غير علمى و بى فايده است. هر دستورى كه خدا به پيامبر مى‌دهد اگر پيامبر به آن عمل نكند، آن دستور را عمل نكرده است. ثانياً نفرمود: إن لم تفعل فما بلّغت رسالتك، يعنى اگر آن پيام الهى را نرساندى رسالت خود را در خصوص آن امر ايفا نكرده‌اى؛ زيرا اين جمله نيز گرچه قبح اتحاد مقدم و تالى را ندارد، ليكن قضيه شرطيه سودمندى نيست. اين جمله نورانى بدين معناست كه، تو رسول خدايى و رسالتت به پايان خود نزديك مى‌شود؛ اكنون اگر امامت و خلافت امير مؤمنان، على، عليه‌السلام، را ابلاغ نكنى اصلًا آن رسالت الهى را ابلاغ نكرده‌اى و ديگر در صف مرسلان نخواهى بود:

وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ.

رسالت ربّ در اين جمله چون مطلق است و هيچ قيدى ندارد، بدين معناست كه در صورت عدم تبيين امامت و نصب امام ديگر سمت رسالت نخواهى داشت و اصلًا به وظيفه و رسالت الهى خود عمل نكرده‌اى؛ زيرا امام و امامت تضمين كننده اصل دين است.

حاصل اين كه، مراد اين نيست كه اگر رسالت نصب جانشين را ناديده گرفتى، خصوص اين رسالت را نرسانده‌اى، بلكه مراد اين است كه اگر رسالت ولايت و خلافت على، عليه‌السلام، را ابلاغ نكردى، رسالتت را هرگز ايفا نكرده‌اى.

وعده صيانت الهى‌

در ذيل همين آيه فرمود:

وَ اللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ.

خدا تو را از آسيب مردم حفظ مى‌كند.

اين كه خداى سبحان فرمود خدا تو را از آسيب مردم مصون نگاه مى‌دارد، مراد چه آسيبى است؟

اولًا، روزى كه نبى گرامى تنها بود و دشمنان مسلح بودند نترسيد و خداى سبحان به وى فرمود:

فَقاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ لا تُكَلَّفُ إِلَّا نَفْسَكَ وَ حَرِّضِ الْمُؤْمِنِينَ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَكُفَّ بَأْسَ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ اللَّهُ أَشَدُّ بَأْساً وَ أَشَدُّ تَنْكِيلًا.[٢]

تو موظفى براى حفظ دين دفاع كنى و [اگر احدى تو را در دفاع و جهاد يارى نكند] تنها تو مكلفى [در صحنه حضور پيدا كنى و مجاهد نستوه باشى‌]. مؤمنان را نيز به جهاد ترغيب كن، باشد كه خداوند آسيب كسانى را كه كفر ورزيده‌اند از آنان باز دارد و خداست كه قدرتش بيشتر و كيفرش سخت‌تر است.

رسول گرامى در رديف معدود مبلغان الهى است كه از بشر هراسناك نبود تا بر اثر هراس از مردم در تبليغ حادثه تاريخى غدير تسامح كند؛ زيرا به شهادت قرآن كريم آن روزى كه همه مسلح بودند و رسول گرامى بى‌سلاح بود از هيچ كس هراسى نداشت.

فرار از ميدان جنگ كه از گناهان كبيره است، از نظر فقهى براى افراد