ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٤٤ - معيار و ميزان اسراف
تجمّلگرايى، كم يا زياد
گرايش به تجمّل، نوعى زيباپسندى است و انسان، ذاتاً زيبايى را دوست و از زشتى كراهت دارد. اصل جمال يا زيبايى، از ذات مقدّس بارىتعالى ريشه گرفته كه سر منشأ همه خوبىها و زيبايىهاست. بايد ديد ورود تجمّلات در زندگى، تا چه اندازه نيك و پسنديده و خدايى است و موارد ناپسند كدامند؟ وقتى همه مردم در يك شهر يا روستا زندگى معمولى دارند و از فقر شكايتى ندارند، اگر دستهاى به زندگى مطلوبترى روى بياورند، به گونهاى كه از منابع مالى موجود، امكانات مناسبى براى پيشرفت خود و فرزندانشان فراهم كنند، تجمّلگرا ناميده نمىشوند. اينگونه خانوادهها بايد توجّه داشته باشند كه بنا بر آموزههاى اسلام، بايد از تجمّلگرايىهاى بيهوده و زيانرسان بپرهيزند. حال اگر درآمدشان رو به فزونى است، مقدار افزده شده را صرف كارهاى خير كنند و از اين راه، آخرت خود را نيز زيبا سازند. ائمّه اطهار (ع) همواره در زندگى افتخار آميزشان، به اين مسئله توجّه داشتند. همواره زندگىاشان هم سطح زندگى مردم عادى و حتّى گاهى پايينتر از آنها بود. از اينرو، وقتى شرايط كامرانى، رفاه و خوشبختى براى مردم فراهم مىشد و همه آنها از رفاه نسبى برخوردار مىشدند، آن بزرگواران نيز اندكى از روزنههاى آسايش و توسعه را در زندگى خود مىگشودند.
اسراف، دوستى با شيطان
از نظر شرع مقدّس اسلام، خسيس بودن، صفتى نكوهيده است و همنشينى با خسيسان منع شده است؛ چنانكه دين اسلام، مسلمانان را از اسراف و تبذير و ريخت و پاشهاى بىمورد برحذر داشته است. خداوند در اينباره مىفرمايد:
«وَلا تَجْعَلْ يَدَكَ مَغْلُولَةً إِلى عُنُقِكَ وَ لا تَبْسُطْها كُلَّ الْبَسْطِ فَتَقْعُدَ مَلُوماً مَحْسُوراً؛[١]
نه خسيس باش ونه ولخرجى كن؛ به گونهاى كه همه آنچه در بساط دارى، تمام شود كه سرزنش شوى و از اينكه چيزى در بساطت نمانده است، غمگين شوى.»
همين آيه، به خوبى راه چگونه مصرف كردن را به انسانها مىآموزد.
امام على (ع) نيز مىفرمايند:
«الْحَازِمُ مَنْ تَجَنَّبَ التَّبْذِيرَ وَ عَافَ السَّرَف؛[٢]
دورانديش، كسى است كه از زيادهروى دورى گزيند و اسراف را كنار گذارد.»
و در جاى ديگر مى فرمايند:
«الاسْرَافُ مَذْمُومٌ فِى كُلِّ شَىْءٍ إِلَّا فِى أَفْعَالِ الْبِر؛[٣]
اسراف در هر چيزى نكوهيده است؛ مگر در كارهاى نيكو.»
يكى از چيزهايى كه موجب شادى شيطان مىشود و خشم خدا را پديد مىآورد، تجمّلگرايى و در كنارآن، اسراف آدميان است؛ زيرا همان گونه كه گفته شد، تجمّلگرايى، انسان را از ياد خدا و آخرت غافل مىسازد و راه را براى وارد شدن به بسيارى از گناهان براى آدمى باز مىكند.