تربيت و اخلاق در يك خانواده مهدوى، با آرمان‌ها و نيز هدف مقدّس حضرت صاحب‌الزّمان (عج) هماهنگى دارد. در تربيت و اخلاق مهدوى، اعضاى خانواده براى قرب و انس با حضرت، يارى و خدمت به ايشان، ساخته مى‌شوند. تربيت و اخلاق كه انسان را به انس با ايشان و يارى و خدمت به آن حضرت نرساند، تربيتى صورى و شيطانى است كه فقط ظاهرى فريبنده و باطنى بسيار زشت و خطرناك دارد.

چطور ممكن است كه انسان نماينده خداوند در روى زمين، امام خويش را تنها بگذارد و از يارى و خدمت به او خوددارى يا غفلت كند و با اين‌حال، به قرب الهى و هدف خلقت خويش نايل شود؟ امام على (ع) درباره وضعيت امام زمان (عج) در ميان شيعيان چنين مى‌فرمايند:

«صَاحِبُ هَذَا الْأَمْرِ الشَّرِيدُ الطَّرِيدُ الْفَرِيدُ الْوَحِيد؛[١]

صاحب اين امر، طرد شده، آواره، تنها و يگانه است.»

اين الفاظ كمرشكن و كشنده درباره حضرت مهدى (عج)، موجب مى‌شود تا تربيت و اخلاق مهدوى و سبك زندگى يك منتظر، در جهتى باشد كه اعضاى خانواده، همگى در برطرف شدن اين حالات غم‌انگيز، مؤثّر و فعّال باشند.

مهم‌ترين شاخصه و نياز يك خانواده مهدوى در درجه نخست، داشتن يك عقيده محكم و برخوردارى از معنويت و انس با حضرت است كه اين بحث را در قسمت اوّل، يعنى عقيده و معنويت، پى خواهيم گرفت.

پس از آن، اعضاى خانواده بايد از خلقيّات و تربيتى برخوردار باشند كه عضويت در لشكر حضرت را براى آنها ممكن و آسان كند كه إن‌شاءالله در شماره بعد، به مهم‌ترين آنها خواهيم پرداخت.

٣. اقتصاد خانواده‌

در شماره گذشته مجلّه، علاوه بر بحث مختصرى كه ما درباره جايگاه اقتصاد تقديم كرديم، مباحث بسيار خوب و جالبى تحت عناوين «غذاى حلال، پلّه اوّل كمال»، «مراقب حلق خود باش» و «پيامدهاى لقمه حرام»، تقديم به خوانندگان عزيز شد. ما ديگر آن مباحث را تكرار نمى‌كنيم؛ مگر از جهاتى ديگر كه لازم باشد.

ساختار وجودى انسان به گونه‌اى است كه همه قوا و مراتب نفس انسان در ساير قوا و مراتب تأثيرگذار هستند.

بدن انسان يك امر كاملًا جدا از نفس انسان نيست؛ بلكه يكى از مراتب نفس و مرتبه نازله آن محسوب مى‌شود. به همين دليل يك دسته از بيمارى‌هايى كه ظاهراً روحى هستند، در حقيقت به وضعيت بدنى انسان مربوط مى‌شود. به همين دليل، به آنها بيمارى روان‌تنى مى‌گويند.

كمبود بعضى از عناصر در خون انسان از قبيل روى، آهن و ... يا كم‌خونى، آثار روحى آزاردهنده‌اى در انسان ايجاد مى‌كند يا تغذيه موادّ مختلف، حالات متفاوتى را در نفس انسان، به وجود مى‌آورد. همه اينها به سبب وحدت نفس انسان يا وجود قواى مختلف است. پس آنچه درباره تأثير اقتصاد و از جمله حلال و حرام بودن لقمه مى‌خوانيم و مى‌شنويم، به اين حقيقت كه عرض كرديم، باز مى‌گردد. لقمه حلال يا حرام، افكار و خيالات متفاوتى را در نفس ايجاد مى‌كند و اينها نيز به نوبه خود، در فهم و دريافت‌هاى انسان و پس از آن در تصميمات و عملكردهاى او تأثير قطعى و مسلّم دارند.