ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٣٠ - با دعاى ندبه در پگاه جمعه- قسمت سوم
اطهار، عليهمالسلام، را بر اساس محكمات قرآن براى گروهى از فضلاى برجسته حوزه علميه قم تدريس مىكرد، روزى به فراز كرسى تدريس فرمودند:
من ادعا مىكنم كه هر فرازى از فرازهاى دعاى ندبه متواتر است و همه حوزههاى علميه را در اين رابطه به بحث و گفتگو فرا مىخوانم.
كسانى كه با قدرت علمى آن استاد فرزانه آشنا بودند مىدانند كه او براحتى از عهده اثبات اين مطلب برمىآمد.
يكى از شارحان دعاى ندبه، اين راه را دنبال كرده، متن دعاى ندبه را به ١٢٤ فراز تقسيم نموده، منابع قرآنى و حديثى هر فرازى را در ذيل آن فراز، از كتب تفسير و مجامع حديثى آورده و سعى كرده كه اكثر آنها را از منابع اهل سنتبياورد.[١]
يكى ديگر از شارحان، در شرح فرازهاى اين دعاى شريف، سعى بليغ نموده كه فرازهاى آن را با آيات قرآنى تطبيق دهد و در تفسير و تاويل آنها، از كتب تفسير و منابع حديثى استفاده نموده است.[٢]
يكى ديگر از نويسندگان معاصر در تفسير و تبيين اين شيوه پسنديده، تعبير ظريفى نموده و مىفرمايد:
اگر كسى خانه مسكونى دارد، از او مطالبه سند و قباله مىكنند، اگر او به دلايلى نتواند سند خانه را ارايه دهد، ولى سند خريد زمين، پروانه ساخت، پايان كار، و فاكتور خريد تك تك قطعات و مواد به كار رفته در آن ساختمان، از گچ، سيمان، آجر، تيرآهن، درب و پنجره و غيره را ارايه دهد، مالكيت او محرز مىشود، ديگر خانه را از او مطالبه نمىكنند.
روى اين بيان، اگر هر فرازى از فرازهاى دعاى ندبه، جزء عقايد حقه و تعاليم مسلم جهان تشيع باشد و به تعبير آن استاد گرانمايه هر فرازى از فرازهاى آن متواتر باشد و سند هر فرازى از آن در قرآن و سنت موجود باشد، و سبك انشاى آن از ديدگاه سبكشناسى دقيقا با ديگر دعاهاى صادره از خاندان عصمت و طهارت منطبق باشد و در كتابهاى مشهور و معتبر درج شده باشد، ديگر نيازى به ارايه سند نيست، در حالى كه در شماره پيشين مجله، سند معتبر و قابل استناد آن را به خدمتخوانندگان گرامى تقديم نموديم و تاكيد صريح شخصيتبرجستهاى چون علامه مجلسى را بر اعتبار سند آن نقل كرديم كه فرمود:
و اما دعاى ندبه كه مشتمل استبر عقايد حقه و تاسف بر غيبتحضرت قائم، عليهالسلام، به «سند معتبر» از حضرت امام جعفر صادق، عليهالسلام، منقول است، كه مستحب است اين دعاى ندبه را در چهار عيد بخوانند، يعنى جمعه، عيد فطر، عيد قربان و عيد غدير.[٣]
علامه مجلسى، اين غواص بحار علوم اهلبيت، عليهمالسلام، در همين فراز كوتاه به نكات ارزشمندى اشاره فرموده:
١- دعاى ندبه از نظر محتوا مستقيم و مشتمل بر عقايد حقه است.
٢- دعاى ندبه ماثور است و از معصوم رسيده است.
٣- دعاى ندبه از نظر سند معتبر است.
٤- سند دعاى ندبه به امام صادق، عليهالسلام، مىرسد.
٥- خواندن دعاى ندبه در چهار عيد بزرگ اسلامى مستحب است.
اما در مورد پرسش دوم كه گفته مىشود:
«آيا معقول است كه پيش از تولد يك فرد در فراقش گريه كنند و نالهها سر دهند؟!».
توضيح اينكه: دعاى ندبه از امام صادق، عليهالسلام، نقل شده است. امام صادق، عليهالسلام، به سال ١٤٨ ق. به شهادت رسيده و حضرت بقيةالله، ارواحنا فداه، به سال ٢٥٥ ق. ديده به جهان گشوده است.
پس هنگامى كه امام صادق، عليهالسلام، دعاى ندبه را انشا فرموده، بيش از يك قرن به تولد حضرت ولىعصر، عليهالسلام، مانده بود، پس چگونه ممكن است انسان نسبتبه انسانى كه بعد از يك قرن ديده به جهان خواهد گشود، گريه و زارى كند و در فراقش اشك بريزد و ناله سر دهد؟!
در پاسخ بايد عرض كنيم: اگر اين معنى در مورد افراد معمولى تصوير شود، حق به جانب معترض است و هرگز معقول نيست كه يك انسان عاقل در مورد ششمين نوادهاش گريه و زارى كند و در فراقش اشك حسرت بريزد، ولى اگر فرد مورد نظر گل سرسبد جهان خلقتباشد و همه