روزمرّه حالت عادى داشته و با ناز و كرشمه و طنّازى صحبت نكنيد و در كوچه و خيابان با بدن‌هاى نيمه‌عريان و لباس‌هاى بدن‌نما، ظاهر نشويد.»[١] چند آيه بعد مى‌فرمايد: «با چادر و مقنعه اندام خود را بپوشانيد.»[٢] تمام اين برنامه و تأكيدها براى آن است كه مردم، زن‌ها را به عنوان افراد عفيف و پاك‌دامن بشناسند و موجبات آزار و اذّيت آنان را فراهم نسازند[٣] و چشم طمع ندوزند[٤] و در نتيجه امنيّت و آرامش قشر خانم‌ها در سايه چادر و رعايت ضوابط شريعت و پوشش اسلامى، تأمين شود.

در ادامه قرآن كريم مى‌فرمايد كه با اين راه و روش، اگر بيماردلان هوس‌باز اصلاح نشدند و به آزار و اذّيت خانم‌ها ادامه داده و امنيّت و آرامش آنان را تهديد كردند، برخورد شديدترى با آنان صورت خواهد گرفت: «اگر منافقان و بيماردلان شهوت‌پرست و كسانى كه در شهر، اضطراب و نگرانى به وجود مى‌آورند، از اعمال زشت خود دست برندارند، تو را اى رسول! عليه ايشان مى‌شورانيم. در آن صورت، مدّت كمى در مجاورت با تو در اين شهر زندگى خواهند كرد و نابود خواهند شد.»[٥] تا آرامش و امنيت در جامعه تأمين شود.

از مجموع مطالب ياد شده اين نتيجه به دست مى‌آيد كه رعايت حجاب و پوشش اسلامى براى زنان و مردان مؤمن و مسلمان، تكليف الهى است. رعايت آن، علاوه بر اين كه موجب عمل به دستورات الهى مى‌شود، شخصيّت فردى، اجتماعى و معنوى انسان محجوب و پاك‌دامن، سير صعودى پيدا كرده و نردبان تعالى و تكامل را يكى پس از ديگرى طى خواهد كرد و از سوى ديگر در تأمين بهداشت روحى و روانى، آرامش خانواده‌ها، صفا، نورانيّت و امنيت در جامعه نقش بسزايى ايفا مى‌كند. به اميد روزى كه جوامع اسلامى و انسانى از تمام آلودگى‌ها تصفيه شوند و زمينه حضور زنان و دختران، بدون دغدغه و دلواپسى، در اجتماعات فراهم شود.

عامل غفلت و فراموشى‌

چشم‌چرانى يكى از مصاديق حبّ دنيا و عامل مهمّى براى بروز غفلت از ياد خدا و خود است. غفلت، همان چالش اساسى است كه انسان در سر راه كمال و سعادت خود دارد و بيدارى، اوّلين نياز او براى حركت در اين مسير است. چشم‌چرانى باعث مى‌شود كه انسان هر چه بيشتر به خواب رود و از بيدارى و ياد خدا دور بماند.

حضرت على (ع) درباره مواظبت و حفاظت از چشم‌ها فرمودند: «چيزى در بدن، كم‌سپاس‌تر از چشم نيست. خواسته‌اش را ندهيد كه شما را از ياد خدا باز مى‌دارد.»[٦]

١. اوّلين گام انحراف عملى: چشم‌چرانى و نگاه به نامحرم، گذرگاه ورود به منجلاب انحرافات و فساد جنسى است. نگاه‌هاى آلوده، تخم شهوت را در دل بارور ساخته، صاحبش را به فتنه، انحراف و گناه مبتلا مى‌كند.

حضرت امام صادق (ع) فرمودند: «چشم‌چرانى، تخم شهوت را در دل مى‌كارد و چنين كارى براى نگاه‌كننده كافى است كه منشأ فتنه گردد.»[٧]

نگاه كردن به ناموس ديگران، خواست شيطان است. چشمى كه تيرهاى آلوده نگاه را به نامحرمان پرتاب مى‌كند، محلّ كمين شيطان است. شيطان از كمان چشم‌هاى او ناموس ديگران را نشانه مى‌گيرد.

پيامبر خدا (ص) فرمودند: «نگاه به نامحرم تير زهرآلودى از تيرهاى شيطانى است.»[٨]

پس بايد مراقب چشمان خويش باشيم تا شيطان از آن، براى تخريب ايمان ما و ناموس مردم استفاده نكند.

٢. حسرت و اندوه طولانى: امام صادق (ع) مى‌فرمايند: «چه بسا نگاه‌هايى كه غصّه‌هاى طولانى را در پى دارد.» به اين معنى كه چشم، قوى‌ترين ابزار حسّى است؛ يعنى ميدان آستانه تحريك چشم از بقيه حواس بيشتر است و بيشترين تحريكات حسّى را دريافت مى‌كند و اين دل است كه بعد از نگاه، به كار مى‌افتد؛ يعنى آنچه را ديده مى‌بيند، دل طلب مى‌كند و چون امكان رسيدن به آنچه ديده شده، فراهم نمى‌شود، افسردگى و رنجورى نصيب انسان مى‌شود.

از فحواى حديث رسول خدا (ص) كه فرمودند: «همه چشم‌ها روز قيامت گريانند؛ جز سه چشم: چشمى كه از ترس خدا بگريد، چشمى كه از نامحرم فرونهاده شود، چشمى كه در راه خدا (و