ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٥٢ - شام پيش از خروج سفيانى
نقشى منفى بوده است، از ديرباز كفّه اين سرزمين را در تحوّلات منطقه سنگين كرده است. در طول تاريخ، اين منطقه تأثير مهمّى بر ساير بلاد اسلامى داشته است. در روايتهاى عصر ظهور نيز يكى از مهمترين نقاط اثرگذار بر واقعه شريف ظهور، شام است. شام در لسان روايتها شامل سوريه، اردن، لبنان و قسمتهايى از فلسطين و حتّى به نقلى برخى از نقاط شمال غربى «عراق» است، اصلىترين شورش مقابله كننده با ظهور از اين مناطق برمىخيزد كه در نظر دارد ضمن مبارزه با موج بيدارى و انقلاب اسلامى منطقهاى، جوامع اسلامى را تحت سلطه خود درآورد. اين سرزمين مبدأ، معبر و محلّ تلاقى قيامهاى بسيارى در عصر ظهور است. جنگهاى بزرگى در اين سرزمين در عصر ظهور واقع مىشود كه نشان از اهمّيت آن براى طرفهاى درگير دارد.
تحوّلات شام بعد از خروج سفيانى داراى شفّافيت خوبى است و مىتوان توالى و ترتيب آن را تا حدودى مشخّص كرد، امّا اين سرزمين قبل از خروج سفيانى و در فاصله زمانى متّصل به خروج وى نيز شاهد تحوّلات مهمّى خواهد بود كه به صورت نامنظّم و كمى مبهم در روايتهاى ذكر شده است، با توجّه به اهميت تحوّلات اين مقطع زمانى، يعنى تحوّلات قبل از خروج سفيانى و احتمال انطباق آن بر تحوّلات جارى منطقه، اين مقاله در تلاش است تا با نگاهى تحليلى و دقيق به اين تحوّلات مهم پرداخته و انطباق وقايع جارى اين سرزمين با روايتها عصر ظهور را بررسى نمايد: روايتهاى شريف براى سرزمين شام، قبل از خروج سفيانى تحوّلات بسيارى را برشمردهاند كه با دستهبندى آنها مىتوان به وقايع زير اشاره كرد:
١. فتنه عمومى در سرزمينهاى اسلامى كه در شام هم وجود دارد؛
٢. فتنه ويژه براى شام، اختلاف شديد، خشكسالى و قطحى به علّت محاصره اقتصادى غرب؛
٣. وجود درگيرى ميان دو گروه معارض در شام و ايجاد پراكندگى و ضعف در آنها؛
٤. بلند شدن ندا و صدايى بشارت بخش از جانب شام؛
٥. وقوع زلزلهاى مهيب و كشته شدن افراد زياد در شام؛
٦. ورود نيروهاى خارجى به شام كه شامل نيروهاى ايرانى، غربى، مغربى و ترك مىباشد؛
٧. كشته شدن حاكم شام؛
٨. درگيرى ابقع، اصهب و سفيانى در شام كه منجر به قدرت يابى سفيانى مىشود.
فتنه عمومى در سرزمينهاى اسلامى كه در شام هم وجود دارد. روايتهاى عصر ظهور، جوّى متلاطم و متشنّج را در اكثر كشورهاى اسلامى در آستانه ظهور به تصوير مىكشند كه البتّه اين تلاطم و اختلافها، بخش جدانشدنى هر تغيير و انقلابى است؛ زيرا عدّهاى كه مخالف تغيير و انقلاب هستند و منافع و وجود خود را در خطر مىبينند، تلاش مىكنند تا به هر وسيله ممكن، حتّى با جنايات هولناك، جلوى انقلاب را بگيرند.
هرچند مبدأ زمانى و فاصله مشخّصى براى اين فتنهها و اختلافها تا ظهور ذكر نشده است؛ امّا آنچه مسلّم است اين فتنهها و اختلافها كه مدّتى قبل از ظهور، در جوامع انسانى و خصوصاً در خاورميانه، به عنوان مكان جغرافيايى ظهور وجود دارد، در سالهاى منتهى به ظهور تشديد مىشود و در سال ظهور به اوج خود مىرسد: فتنه تير و تارى پديد آيد و آنگاه فتنه به دنبال فتنه برپا شود تا مردى از اهل بيت (ع) من به نام مهدى (ع) خارج شود، اگر او را درك كردى با او باش تا از هدايت يافتگان باشى.[١]
مردم شرق و غرب به اختلاف مىگرايند، اهل قبله (مسلمانان) نيز دچار اختلاف مىشوند، مردم از ناامنى به شدّت رنج مىبرند و اين چنين روزگار سپرى مىشود تا منادى آسمانى ندا دهد ...[٢]
... و آن سالى است كه در تمام سرزمين عرب اختلافات روى مىدهد.[٣]
آنگاه كه در عراق اضطرابهاى شديد سلب آرامش نمود و اختلافها شام را فراگرفت و اهل «يمن» بر سر حكومت درگير شدند ...[٤]
شما را به مهدى (عج) بشارت مىدهم، هنگامى كه اختلاف شديد در ميان مردم پديد آيد و زلزلههاى سختى واقع شود، او قيام مىكند.[٥]
قائم قيام نمىكند مگر پس از وحشت شديد، زلزلهها و فتنههاى فراگيرى كه بر مردم چيره شود و طاعونى پيش از آن شايع شود و شمشير برندهاى در ميان عرب پديد آيد و اختلاف در ميان مردم افتد ....[٦]
اى جابر! قائم ظهور نمىكند مگر هنگامى كه شهرها را فتنه و آشوب فراگرفته باشد و مردم راه فرار بجويند ولى راهى پيدا نكنند.[٧]
حركت عمومى مردمى ضدّ حاكمان مستبد و طاغوتى نيز كه مىتوان از آن به يك بيدارى اسلامى و انقلاب مقدّس نام برد، در روايتهاى متعدّدى مورد اشاره قرار گرفته است كه در آستانه ظهور رخ مىدهد، مانند روايتى كه مىفرمايد: ظهور در هنگام انقلابها و قيامهاى مردمى خواهد بود: ابوسعيد خدرى از رسول معظّم (ص) روايت كرده كه فرمود: «شما را بشارت مىدهم كه مهدى (ع) در موقع اختلاف و