ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ١١ - حكمت بيان انديشه ها
عموم ملل (پيروان اديان توحيدى) و حتّى فرق و نحلهها، در وقت گفتوگو از آخرالزّمان و ظهور منجى موعود، نشانهها و علايمى را برشمرده و مشاهده وقايع پيشگويى شده را نشان نزديك بودن واقعه ظهور معرفى مىكنند. در ميان روايتها و اخبار آخرالزّمانى رسيده از حضرات معصومان (ع) نيز به مناسبتهاى مختلف سخن از اين نشانهها به ميان آمده است.
نشانهها و علائم، محدود به وقايع و حوادثى كه در ميان مناسبات و معاملات فردى و اجتماعى انسانها رخ مىدهند، نمىشوند؛ بلكه بسيارى از نشانهها و وقايع پيشگويى شده در صحنه طبيعت و در ميان رخدادهاى طبيعى واقع مىشوند.
غالب مردم، در جستوجو و مطالعه نشانههاى بيان شده سر در پى كشف نزديكترين زمان به واقعه اصلى و شريف ظهور دارند؛ امّا بايد پرسيد: آيا بيان نشانهها و علائم صرفاً براى كشف نزديكترين زمان به واقعه است يا دلايل و حكمتهاى ديگر نيز براى آن قابل شناسايى است.
در روايتها، زمان مشخّصى براى ظهور حضرت بقيةالله (ع) تعيين نشده و كسانى را كه براى ظهور، زمان مشخّصى تعيين نمايند، دروغگو معرفى كردهاند؛ تا آنجا كه گفته شده است: «و امّا زمان ظهور، زمان ظهور دست خداست و تعيينكنندگان وقت براى ظهور، دروغگويند.»[١]
امام صادق (ع) نيز، در پاسخ به سؤال مهزم در مورد زمان ظهور، فرمودند:
«يا مهزم! كذّب الوقّاتون؛
اى مهزم! تعيينكنندگان وقت دروغ مىگويند.»[٢]
سؤالى كه در اينجا ممكن است براى بسيارى ايجاد شود، آن است كه فايده و كاركرد علائم ظهور چيست و چرا صدها روايت راجع به نشانههاى ظهور از سوى معصومان (ع) بيان شده است؟
مطالعه قريب به دو هزار خبر و نشانه جزئى و كلّى مندرج در روايتهاى آخرالزّمانى نشان مىدهد كه فوايد و نقشهاى مختلفى مترتّب بر بيان اين علائم است كه به اختصار، آنهم در چند دسته قابل بيان و شناسايىاند:
١. بخشى از علائم و نشانههاى ذكر شده، بيانكننده موقعيت بشر به طور كلّى و جامعه مسلمانان به نحو خاص در عرصه تاريخند. به عبارتى، مطالعه آنهمه، شنونده را متذكّر موقعيت عمومى و كلّى بشر و شرايط ويژه تاريخىاى كه آن را تجربه مىكند، مىشود.
٢. گروه ديگرى از روايتها، بيان كننده علائم و نشانهها، نقش تنبيهى دارند. هشدارها و تذكّراتى كه ميزان دورى از حقايق دينى يا نزديكى به وقايع اصلى قبل از ظهور را مىنمايانند. به عبارتى، نشانههاى پيشگويى شده، به سان تابلوهاى راهنماى جادّهها، مسافر و سالك كوى انتظار را متذكّر مىشوند كه به چه ميزان از مبدأ اوّليه (حقايق دينى) فاصله گرفته و به چه ميزان به مقصد معهود و موعود اعلام شده، نزديك شده است.
٣. گروه ديگرى از اين علائم و پيشگويىها، حامل تذكارهايى خاص، براى آماده شدن و بار سفر بستن هستند.
علائم حتميه همچون خروج سفيانى يا نداى آسمانى كه روايتهاى حضرات معصومان (ع) بدانها اشاره كردهاند، مؤمنان را متوجّه و متذكّر قريبالوقوع بودن واقعه ظهور و آمادگى جدّى براى استقبال از امام مبين مىكنند.
٤. دستهاى ديگر از علائم، كاركرد ويژه شناسايى و رديابى دارند. بدين معنى كه اين علائم، چونان تابلوهاى راهنمايى، خطرها و تهديدها را