مهدويت، يكى از انديشه‌هاى ريشه‌دار فرهنگ غنى اسلام است كه ابتدا از سوى پيامبر گرامى خدا (ص) مطرح شده و همواره مظلومان عالم را اميدوار به حاكميت مستضعفان نموده است. از اين رو، همواره اين پرسش در ذهن مسلمانان شكل گرفته است كه زمان ظهور آن موعود چه زمانى خواهد بود؟ به گونه‌اى كه حتّى قبل از ولادت آن حضرت برخى از پيروان اهل بيت (ع) از ائمّه (ع) درباره زمان آغاز آن تحوّل بزرگ و قيام جهانى پرسش‌هاى فراوانى نموده‌اند و همواره ائمّه (ع) زمان ظهور آن حضرت را از اسرار الهى ذكر كرده، وقت‌گذاران را تكذيب كرده‌اند.

با سيرى كوتاه در بوستان كلام الهى و بيانات نورانى ائمّه اطهار (ع) درباره وقت ظهور به مطالب زير برخواهيم خورد:

١. علم و آگاهى از زمان دقيق ظهور تنها به خداوند متعال اختصاص دارد.

٢. همواره معصومان (ع) مردم را از تعيين وقت و وقت‌گذارى درباره ظهور حضرت مهدى (ع) برحذر داشته و وقت‌گذاران را تكذيب كرده‌اند.

٣. روايت‌هاى فراوانى رخداد ظهور را ناگهانى ذكر كرده و احاديث زيادى اصلاح امر فرج را يك شبه ذكر نموده‌اند كه البتّه اين نيز با تعيين وقت ظهور منافات دارد.

٤. اگرچه پنهان بودن زمان ظهور از اسرار الهى است و حكمت الهى اقتضا نموده آگاهى به هنگام ظهور مهدى (ع) نزد مردم مجهول و مكتوم باشد؛ ولى در برخى روايت‌ها نيز به پاره‌اى از حكمت‌هاى آن اشاره شده است و تا حدودى محدوده زمانى آن معين شده است.

٥. و بالأخره، با مراجعه به كلام نورانى معصومان (ع) مى‌توان چگونگى آگاه شدن حضرت مهدى (ع) از زمان ظهور را به راحتى دريافت كه اشاره خواهد شد.

در اين نوشتار كوتاه به اختصار موارد فوق مورد بررسى قرار خواهد گرفت.

فقط خدا مى‌داند

از روايت‌هايى كه علم به زمان ظهور را ويژه خداوند دانسته، مى‌توان به موارد زير اشاره كرد:

- در روايت مشهورى است كه وقتى شاعر بلندآوازه شيعى در محضر هشتمين آفتاب برج امامت، امام رضا (ع) در ضمن قصيده خود، سخن از ظهور و قيام حضرت مهدى (ع) را بر زبان جارى ساخت، آن حضرت در حالى كه سرشك از ديدگانش جارى بود، رو به دعبل كرده، فرمود:

«اى خزاعى! همانا روح‌القدس بر زبانت اين دو بيت را جارى ساخت. آيا مى‌دانى اين امام كيست و چه زمانى قيام مى‌كند؟»[١]

آنگاه خود آن حضرت به معرفى آن امام پرداخته، سپس درباره زمان ظهورش چنين فرمود: «و امّا اينكه چه زمانى [ظهور خواهد كرد،] اين خبر دادن از وقت است. پدرم از پدرش و ايشان از پدرانش از رسول گرامى خدا (ص) نقل كرده‌اند كه وقتى از آن حضرت پرسيده شد: اى رسول خدا! چه زمانى قائم از ذريه شما ظهور مى‌كند؟ آن حضرت فرمود: مثل او مثل قيامت است كه [خداوند درباره زمان وقوع آن چنين فرمود]: هيچ كس جز او به هنگامش آن را آشكار نمى‌سازد. اين امر بر [اهل‌] آسمان‌ها و زمين دشوار است. جز به صورت ناگهانى به سراغ شما نمى‌آيد.[٢]»[٣]

از آنجايى كه حضرت مخفى بودن زمان ظهور را همانند زمان قيامت و رستاخيز قلمداد فرموده است، مى‌توان نتيجه گرفت كه:

- با مخفى بودن قيامت، يك نوع آزادى عمل براى همگان پيدا مى‌شود، از سوى ديگر، چون وقت آن دقيق معلوم نيست و در هر