ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٢٢ - ٢ اضطرار چيست؟ مضطرّ كيست؟
فرج بعد از شدّت
عبدالرسول هاديان شيرازى
اشاره:
ذكر جايگاه امام مهدى (ع) در «قرآن كريم» يكى از مباحث جذّاب و مهم در حوزه معارف مهدوى است. آنچه كه پيش روى شما خوانندگان محترم موعود قرار مىگيرد، بحثهاى زيبايى است از آقاى هاديان شيرازى در اين باره.
«أَمَّنْيُجِيبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ وَ يَكْشِفُ السُّوءَ وَ يَجْعَلُكُمْ خُلَفاءَ الْأَرْضِ أَ إِلهٌ مَعَ اللَّهِ، قَلِيلًا ما تَذَكَّرُونَ؛[١]
كيست كه درمانده را زمانى كه او را بخواند اجابت كند و گرفتارى را برطرف سازد و شما را جانشينان اين زمين قرار دهد؟ آيا معبودى با خداست؟ چه كم پند مىگيريد!»
١. بررسى جايگاه و موقعيّت آيه
خداوند متعال در اين آيه و دو آيه قبل و بعد از آن پرسشهايى درباره بعضى واقعيّتهاى جهان هستى مطرح كرده تا بدين وسيله از مردم اعتراف بگيرد كه كسى نمىتواند در اين كارهاهمراه با خدا باشد و شريك او معرّفى شود.
در آيه ٦٠، سؤال درباره خالق زمين و آسمان، نازل كننده باران و روياننده درختان است.
در آيه ٦١، سؤال درباره كسى است كه در زمين استقرار و آرامش ايجاد كرد و رودهاو كوههارا در آن قرار داد و در ميان دو دريا برزخى ساخت؟
و بالأخره در آيه ٦٤، سؤال مىكند: چه كسى است كه آفرينش زمين را آغاز مىكند؟ سپس آن را برمىگرداند و چه كسى از آسمان و زمين به شما روزى مىدهد؟
حال در بين اين چهار آيه، در آيه ٦٢ سؤال درباره اين است كه وقتى انسان همچون غريقى در امواج دريا غوطهور است و هيچ پناهگاهى ندارد و از تمام اسباب قطع اميد كرده است، در اين حالت چه كسى است كه اگر انسان او را صدا زند و از او يارى طلبد، جوابش را مىدهد و او را از گرفتارى نجات مىدهد؟ آيا غير از خدايى كه خالق همه چيز و رازق همه مردم است و همه امور از مبدأ و معاد تحت قدرت اوست، كسى شايسته عبوديّت است!؟
اين آيه از راه رجوع به فطرت، ما را به خدايى رهنمون مىسازد كه انسانهاى درمانده و مضطرّ را، در صورتى كه او را بخوانند و از او يارى طلبند، اجابت كرده و از گرفتارى مىرهاند.
٢. اضطرار چيست؟ مضطرّ كيست؟
اضطرار حالتى درونى است و زمانى به وجود مىآيد كه انسان هيچ وسيله و پناهگاهى براى حلّ مشكل خود ندارد و دستش از همه راههاى طبيعى كوتاه شده است، در اين حالت درونش او را به يك وسيله معنوى راهنمايى مىكند و به وسيله آن، اميد و نجات پيدا مىكند. دل انسان در حالت اضطرار به گونهاى به خداوند متّصل مىشود كه آدمى با تمامى وجودش خدا را مىبيند و صدايش مىزند.
در روايتى آمده است كه مردى خدمت امام صادق (ع) رسيد و گفت: يابن رسولالله! خداوند را به همان گونهاى كه هست، به من معرّفى كن.
حضرت فرمودند: آيا تا به حال سوار كشتى شدهاى؟
جواب داد: بله.
- آيا كشتى تو شكسته است، به گونهاى كه نه كشتى ديگرى باشد و نه شناگرى كه تو را نجات دهد؟
- بله.