ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٣٤ - فقر و نابرابرى
فقر و نابرابرى
گوران تربورن[١]
اشاره:
نابرابرى در حوزههاى مختلف، يكى از بزرگترين و حادّترين مشكلاتى است كه امروزه جهان با آن دست به گريبان است. نويسنده اين مقاله ضمن برشمردن انواع نابرابرىها، به دلايل به وجود آورنده و مختصّات آنهاپرداخته و سپس به راهحلهاى خود براى از بين بردن يا كاهش اين نابرابرىهااشاره مىكند. سنجش نابرابرى در ميزان درآمدها، چه در بين طبقات مختلف يك جامعه و چه در بين كشورهاى گوناگون، يكى از شايعترين ابزارهابراى سنجش ميزان نابرابرى است. از آنجا كه دلايل مختلف اقتصادى، سياسى و اجتماعى مىتوانند بر ميزان درآمد افراد و گروههاى اجتماعى تأثير بگذارند، اين شاخص يكى از جامعترين شاخصهادر شناسايى ابعاد مختلف نابرابرى در سطح ملّى و بينالمللى به شمار مىرود.
دست كم سه نوع كاملًا متفاوت از نابرابرى در جهان وجود دارد كه همگى براى زندگى انسان و جوامع انسانى ويرانگر هستند.
اوّلين نابرابرى؛ نابرابرى بهداشت و مرگ و مير است كه بايد آن را نابرابرى حياتى ناميد. در اين مورد، شواهد اندكى وجود دارد كه سلامتى و طول عمر، با يك نظم و ترتيب اجتماعى واضح و قابل تشخيص، توزيع شده باشند.
كودكان در كشورهاو طبقات فقير، به نسبت كودكان در كشورهاو طبقات ثروتمند، معمولًا قبل از رسيدن به يك سالگى و بين يك تا پنج سالگى مىميرند. در «بريتانيا» به نسبت افراد طبقه بالا، در طبقات پايين، افراد بيشترى قبل از رسيدن به سنّ بازنشستگى مىميرند. نابرابرى حياتى كه مىتوان آن را نسبتاً به سادگى از طريق اميد به زندگى و نرخ بقا اندازهگيرى كرد، هر ساله جان ميليونهانفر را در سطح جهان مىگيرد.
دومين نابرابرى؛ نابرابرى وجودى است كه فرد را به عنوان يك شخص در برمىگيرد. اين نوع نابرابرى، آزادى عمل گروههاى اجتماعى خاصّى از افراد، مثلًا آزادى عمل زنان و ساير گروههاى به حاشيه رانده شده در فضاهاو عرصههاى عمومى را محدود مىكند. اين نوع نابرابرى به معناى سلب شناسايى و احترام (برابر)