شناسايى اسلام و شرق اسلامى در غرب از جنگ‌هاى صليبى آغاز شد. آن زمان كه شواليه‌هاى سرگردان و مزاحم اربابان كليسا و ميليون‌ها گرسنه فرمان حمله به شرق را كه از سوى پاپ و جماعتى از كشيشان صليبى دريافت كردند. آن جماعت انبوه به هواى دستيابى به ثروت شرق بزرگ‌ترين اردوكشى را در پوشش رفع موانع زيارت بيت المقدس و آزادسازى قدس از دست مسلمانان آغاز كردند.

غفلت مسلمين و پراكندگى حكام ولايات جاده دسترسى به شرق را چنان هموار نمود كه صليبيون تا قلب كشورهاى اسلامى تصرف كامل بيت‌المقدّس پيش آمدند.

اگرچه هشتاد و اندى سال بعد صلاح‌الدين ايوبى و سپاهيانش، اورشليم را آزاد و به دامان جغرافياى شرق اسلامى بازگرداندند امّا، اين هجمه صليبى تا دويست سال بحران و كشمكش را در پى داشت. و از همين جا، وجوه بسيارى از اسلام و شرق اسلامى براى غرب صليبى معلوم و شناخته شد.

در نقاط عطف بعدى و به ويژه در قرون جديد، آنگاه كه غرب با تجربه نظام سرمايه‌دارى و انقلاب صنعتى پوست تركاند و در هواى جلب و جذب بازار، سلطه بر منابع زيرزمينى و روزمينى و اعمال قدرت استعمارگرى را پيشه ساخت، ميسيونرهاى مذهبى مسيحى و مستشرقين به عنوان پيش‌قراول و جاده صاف‌كنان غرب استعمارى اقصا نقاط اين جغرافياى وسيع را زير پاى گذاشتند.

آنها از راه دريا آمدند و تمامى خشكى‌ها را در نورديدند. شهرى و روستايى را آلوده به آموزهاى خويش ساختند و به بهانه سواد آموزى و درمانگرى در جاى جاى اين سرزمين مدرسه ساختند و بيمارستان تا شايد مسلمانان را به مسيحيت فرا بخوانند.

اين حضور خود امكان وسيعى و گرانقدرى را براى جاسوسى، نفوذ در دربارها، سرقت منابع مكتوب، فراگيرى زبان‌هاى شرقى و تهيه نقشه از همه مناطق و منابع و ثروت‌ها در اختيار اين پيش قراولان استعمار گذاشت.

از عصر زنديه تا به قاجار، رد و نقش اين جريان مسيونرى را در همه نقاط شرق اسلامى مى‌توان جست‌وجو كرد.

شروع نهضت‌هاى ضد استعمارى، به همراه رنج‌ها و مرارت‌ها كشورهايى چون: الجزاير، عراق، پاكستان، هند و