ترجمه اعتقادات شيخ صدوق - حسني، محمد علي - الصفحة ٨ - باب اول در بيان اعتقاد اماميه در توحيد، و معرفت رب مجيد
لطف و لطافت و آگاهى است، خالق همه چيز است، نيست خداوندى مگر او، مخصوص او است آفرينش و فرمان، تَبارَكَ اللَّهُ رَبُّ الْعالَمِينَ.
و هر كه معتقد تشبيه باشد مشرك است، و هر كه نسبت باماميّه دهد خلاف اين اوصاف را در امر توحيد، دروغگو است، و هر حديثى كه مخالف اين فقرات باشد جعل و اختراع است، هر حديثى كه موافقت با كتاب خدا نمينمايد باطلست. و اگر در كتب علما موجود باشد تدليس و خدعه است، و آن احاديثى كه جهال پندارند كه تشبيه حقتعالى بخلق است، معنى صحيح آنها همان معنى صحيح نظير آنها از آيات قرآنى است زيرا كه در قرآن است: كُلُّ شَيْءٍ هالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ[١] يعنى هر چيزى فانى است الا روى خدا، و معنى روى دين است و روئى است كه آمدن بسوى خدا از آن رويست، و بدان روى توجه بخداوند مىشود.
و در قرآن است: يَوْمَ يُكْشَفُ عَنْ ساقٍ وَ يُدْعَوْنَ إِلَى السُّجُودِ (تا آخر) وَ هُمْ سالِمُونَ[٢] يعنى روزى كه ساق مكشوف مىشود؛ و مجرمان تكليف نموده ميشوند بسجود و نميتوانند كرد؛ در حالى كه چشمهاى آنها بخشوع است، ميرسد بآنها ذلتى عجب؛ و بتحقيق كه بودند همانها كه دعوت كرده ميشدند بسجود در آن حال كه سالم و قادر بر سجود ميبودند در دنيا. و معنى ساق روى كار و شدّت امر است[٣]
[١] سوره قصص آيه ٨٨
[٢] سوره ن و القلم آيه ٤٢
[٣] بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ و به نستعين؛ ستايش بر نعماء او و درود بر محمّد و آلش اين تصحيح اعتقاد اماميه است از براى شيخ ابى جعفر محمّد بن بابويه قمى رضى اللّه عنه: تأليف شيخ مفيد ابى عبد اللّه محمّد بن محمّد بن نعمان رحمه اللّه تعالى، فرموده است شيخ مفيد عليه الرحمة( بعد از نقل كلام شيخ ابو جعفر ره) در قول خداوند تعالى يَوْمَ يُكْشَفُ عَنْ ساقٍ كه ساق وجه امر و شدت آن است) يعنى آنكه قول خداوند كه فرموده است: يَوْمَ يُكْشَفُ عَنْ ساقٍ قصد نموده است بآن اينكه: روز قيامت پرده برداشته مىشود در آن از روى امر شديد و دشوار و بزرگى و آن حساب است و واقف شدن بر اعمال و جزاء افعال و ظهور سرها، و منكشف گشتن باطنها، و برخوردن بر حسنات و سيئات، پس تعبير فرموده است خداوند بلفظ ساق از شدت و از اين جهت است كه گفته است عرب در آنچه تعبير نموده است بآن از شدت جنگ و دشواريش قامت الحرب على ساق. يعنى ايستاد جنگ بر ساق( يعنى جنگ بشدت بر پا شد مصحح) و باز گفته است عرب:
قامت الحرب بنا على ساق يعنى ايستاد جنگ با ما بر ساق( يعنى بسختى و شدت جنگ براى ما بر پا شد- مصحح) و گفته است نيز سعد بن خالد شاعر شعرى را كه مضمونش اين است: كه كشف نمودم از براى دشمنان از دو ساق جنگ، و ظاهر گرديد از شر صريح و خالصش، و ظاهر گرديد عقاب مرگ كه ميلرزيد در زير آن اجل هلاكت.
و از اين قبيل است قول عرب: قد قامت السوق. يعنى برپا شد بازار، و اين سخن را در وقتى ميگويند كه بهم فراهم آيند اهل بازار، و محكم گردد امر آن بفروخت و خريد و واقع شود سعى و كوشش در آن- مفيد.