ترجمه اعتقادات شيخ صدوق - حسني، محمد علي - الصفحة ١٥ - باب دوم در صفات ذات و صفات افعال
باب دوم در صفات ذات و صفات افعال[١]
ابن بابويه رحمة اللَّه عليه گويد: هر چه ما وصف نموديم خداوند
[١] فرموده است شيخ مفيد رحمه اللّه كه صفات اللّه بر دو قسم است، يكى از آن دو منسوب است بسوى ذات، پس گفته مىشود صفات ذات، و قسم دوم منسوب است بسوى افعال، پس گفته مىشود صفات افعال و معنى قول ما، صفات ذات، آنست كه ذات مستحق است معنى آن صفات را استحقاقى لازم، نه بجهت معينى سواى ذات، و معنى صفات افعال آنست كه آنها واجبند بوجود فعل و واجب نيستند پيش از وجود فعل، پس صفات ذات از براى خداوند تعالى آنها وصف كردن او است بآن كه حى و عالم و قادر است آيا ديده نميشود كه او هميشه مستحق بوده است اين صفات را و خواهد بود، و وصف ما خداوند تعالى را بصفات افعال مثل قول ما است كه خالق است و رازق است و محيى و مميت است، و مبدى و معيد است، آيا ديده نميشود كه او تعالى پيش از خلق خودش خلق را صحيح نمىباشد وصفش بآن كه خالق است و پيش از احياء نمودنش مردگان را گفته نمىشود كه محيى است، و همچنين است گفتار در آنچه شمرديم آن را يعنى از صفات افعال و فرق ميانه صفات افعال و صفات ذات آن است كه صفات ذات صحيح نيست از براى صاحبش اتصاف باضداد آنها، و نه خالى بودنش از آن اوصاف، و اوصاف افعال صحيح است وصف نمودن مستحق آنها را باضداد آنها و بيرون رفتنش از آن اوصاف، آيا ديده نميشود كه صحيح نميباشد وصف نمودن خداوند تعالى را بآن كه ميميرد و نه آنكه عاجز مىشود و نه آنكه جاهل ميباشد و صحيح نميباشد وصف نمودنش به بيرون رفتن از بودنش زنده و دانا و توانا و صحيح ميباشد وصف نمودنش بآن كه امروز خالق نيست و رازق زيد نيست و زنده نميگرداند مرده بخصوصى را و مبدى چيزى نيست در اين حال و نه معيدش، و صحيح ميباشد وصف نمودنش جل و عز بآن كه روزى ميدهد، و منع ميكند، و زنده ميگرداند و مىميراند و ابداء ميكند و اعاده مينمايد و ايجاد ميكند و اعدام مىنمايد، پس ثابت شد مغايرت در اوصاف ذات و اوصاف فعل، و فرق ميانه آن دو آن چيزى است كه ذكر نموديم ما آن را، مفيد