تأثیر تغذیه بر اخلاق - پوریزدی، رحمت - الصفحة ٥٣ - ٥ تغییرپذیری اخلاق
و در حدیثى از امیر مؤمنان على٧میخوانیم: «اَلْخُلْقُ الْمَحْمُودُ مِنْ ثِمارِ الْعَقْلِ[١]، اَلْخُلْقُ الْمَذْمُوْمُ مِنْ ثِمارِ الْجَهْلِ[٢]؛
اخلاق خوب از میوههای عقل و آگاهى است و اخلاق بد از ثمرات جهل و نادانى است».
و ازآنجاکه «علم» و «جهل» قابلتغییر است، اخلاق هم بهتبع آن قابلتغییر میباشد.
در حدیث دیگرى از پیامبر اکرم٦ آمده است: بنده خدا به وسیله حسن اخلاق به درجات عالى آخرت و بهترین مقامات میرسد، درحالیکه ممکن است ازنظر عبادت ضعیف باشد.[٣]
در این حدیث اوّلا: ً مقایسه حُسن اخلاق به عبادت، و ثانیاً ذکر درجات بالاى اخروى که حتماً مربوط به اعمال اختیارى است، و ثالثاً تشویق به تحصیل حُسن خلق، همگى نشان میدهد که اخلاق یک امر اکتسابى است، نه اجبارى و الزامى و خارج از اختیار. دقّت کنید! اینگونه روایات و تعبیرات گویا و پرمعنى در کلمات
[١]. تصنیف غُرَرُالحِکم و دُرَرُالکَلِم، ح ٥٣٤٣.
[٢]. همان، ح ٥٦٩٥.
[٣]. «إِنَّ الْعَبْدَ لَیَبْلُغُ بِحُسْنِ خُلْقِهِ عَظیمَ دَرَجاتِ الاْخِرَةِ وَشَرَفَ الْمَنازِلِ وَاِنَّهُ لَضَعیفُ الْعِبادَةِ». میزان الحکمه، ج ٣. باب اخلاق.