تأثیر تغذیه بر اخلاق - پوریزدی، رحمت - الصفحة ٦٥ - ٦ تأثیر و تأثر (اثرگذاری و اثرپذیری)
منجمد میگردد. گرمى ّ هوا لطافت و خفت ایجاد کرده، ترى آن چون آب موجب سهولت در قبول و ترک اشکال میگردد. سردى خاك انجماد و صلابت در اشیا گرم و روان را موجب شده و خشکی آن قبول و ترك اشكال را دشوار میکند.
با اینحال حکما معتقد بودند که ارکان در عالم، دائماً در حال تغییر و استحاله به هم میباشند مفهوم دیگری که در باب تأثیرپذیری ارکان بر هم وجود دارد، بحث مزاج است. در تعریف مزاج، آمده است که هرگاه ارکان بر هم اثر کنند تا ( اجسام حاوی کیفیات ) به یک نقطه تعادل برسند، مفهوم مزاج شکل میگیرد؛ بهعبارتدیگر، مزاج کیفیتی یکسان است که از در هم آمیختن ارکان با یکدیگر و فعلوانفعال آنها در یک جسم مرکب به وجود میآید. به این معنی که ارکان میتوانند با نسبتهای مختلف با هم ترکیبشده و جسم مرکب ایجاد کنند.[١]
از دیدگاه طب سنتی ایران، اعضا از بخش متین (غلیظ) اخلاط به وجود میآیند. با این توضیح که اخلاط به عنوان اجسامی که از هضم دوم (کبدی) غذا حاصل میشوند، چهار نوع هستند که هرکدام کیفیات مشابه یکی از ارکان را دارند. به عنوان مثال، خلط دم را گرم و تر میدانند که کیفیتی مشابه کیفیت عنصر هوا دارد. صفرا گرم و خشک بوده و دارای کیفیتی مشابه عنصر آتش میباشد. خلط بلغم، سرد و تر و کیفیت آن مثل کیفیت آب عنصری و در نهایت،
[١]. همان.